Transcript
Y Sefyllfa Ryfedd – Mary Ainsworth
Adroddwr
Ond a ellir trosi elfennau hanfodol bywyd yn y cartref yn lleoliad labordy safonol ar gyfer astudiaeth wyddonol dan reolaeth?
Ar ôl cynnal arsylwadau helaeth ar rieni a phlant gartref, lluniodd un o fyfyrwyr Bowlby – Mary Ainsworth – weithdrefn o'r enw 'y Sefyllfa Ryfedd', sy'n rhoi'r plentyn dan rywfaint o straen. Erbyn hyn, dyma'r ffordd fwyaf safonol o asesu ansawdd ymlyniad plentyn at ei ofalwr.
Yma, mae'r ymchwilwyr yn cofnodi sut mae Lisa, sy'n 14 mis oed, yn ymateb yn y lleoliad deniadol ond anghyfarwydd hwn. Sut y bydd yn ymateb i ddieithryn? Beth fydd yn digwydd pan fydd ei mam yn gadael yr ystafell – a phan fydd yn dychwelyd?
Mae ganddynt ddiddordeb arbennig yn ymddygiad Lisa pan fydd ei mam yn dychwelyd – mae seicolegwyr yn galw hyn yn 'aduniad'.
Ymchwilydd
Y peth pwysicaf yw chwilio am y math o gydbwysedd y mae plentyn yn ei daro rhwng angen am ymlyniad ac ar y llaw arall, yr awydd i archwilio'r deunydd chwarae.
Adroddwr
Pan fydd Lisa wedi setlo i lawr i chwarae, bydd dieithryn yn dod i mewn i'r ystafell ac yn eistedd yn y gadair gan ddarllen cylchgrawn.
Ar ôl munud neu ddau bydd y dieithryn yn ceisio rhyngweithio â Lisa.
Yn fuan wedyn, bydd Lisbeth yn cael arwydd i adael yr ystafell. [Lisa yn dechrau crïo]
Mae'r dieithryn yn ceisio cysuro Lisa – ond yn ofer.
Daw Lisbeth yn ôl i mewn i'r ystafell ac mae'r camera yn cofnodi ymateb Lisa.
Nawr, mae rhan gyntaf y weithdrefn drosodd ac mae Lisbeth yn setlo Lisa i lawr eto. Mae'r dieithryn yn eu gadael gyda'i gilydd eto.
Yn fuan wedyn, mae Lisbeth yn gadael hefyd. Mae Lisa ar ei phen ei hun – mae'n amlwg ei bod yn gofidio.
Unwaith eto, mae ymdrechion y dieithryn i gysuro Lisa yn ofer.
Ond mae Lisbeth yn llwyddo i'w thawelu ar unwaith bron, ac yn fuan wedyn mae'r arsylwad yn dod i ben.
Dangosodd Lisa arwyddion allanol o'r hyn a elwir yn ymlyniad diogel.