Mathemateg Pob dydd 2
Mathemateg Pob dydd 2

Dechreuwch y cwrs yma am ddim nawr. Crëwch gofrif a mewngofnodwch. Ar ôl o chi gwblhau cwrs byddwch yn derbyn datganiad cyfranogiad neu fathodyn digidol os oes un ar gael.

Cwrs am ddim

Mathemateg Pob dydd 2

6 Termau mathemategol

Mae’n bwysig gwybod ystyr y termau canlynol:

  • lluosrifau

  • lluosrif cyffredin lleiaf

  • ffactorau

  • ffactorau cyffredin

  • rhifau cysefin

Lluosrifau

Gellir canfod lluosrif unrhyw rif trwy luosi’r rhif hwnnw ag unrhyw rif cyfan e.e. mae lluosrifau 2 yn cynnwys 2, 4, 6, 8, 10 ac ati (mae pob un yn nhabl lluosi 2).

Noder: I wirio a yw rhif yn lluosrif o rif arall, ceisiwch ei rannu’n union i’r lluosrif e.e. i weld a yw 81 yn lluosrif o 3, gwnewch y cyfrifiad 81 ÷ 3 = 27. Mae’n rhannu’n union felly mae 81 yn lluosrif o 3.

Lluosrif cyffredin lleiaf

Ym maes mathemateg, weithiau mae angen inni ganfod lluosrif cyffredin lleiaf rhifau.

Yn syml, y lluosrif cyffredin lleiaf yw’r lluosrif lleiaf sy’n gyffredin i fwy nag un rhif.

Enghraifft: Lluosrif cyffredin lleiaf 3 a 5

Awgrym: wrth edrych am luosrifau, mae’n haws dechrau trwy restru lluosrifau’r rhif mwyaf yn gyntaf. Bydd hyn yn eich arbed chi rhag mynd ymhellach i lawr y rhestr nag sydd rhaid.

Lluosrifau cyntaf 5 yw:

  • 5, 10, 15, 20, 25, 30 ac ati.

Lluosrifau cyntaf 3 yw:

  • 3, 6, 9, 12, 15, 18, 21 ac ati.

Gallwch weld mai’r rhif lleiaf sy’n lluosrif cyffredin i 3 a 5 yw 15.

Gweithgaredd 12: Canfod y lluosrif cyffredin lleiaf

Canfyddwch luosrif cyffredin lleiaf:

  1. 6 a 12

  2. 2 a 7

Ateb

  1. Lluosrif cyffredin lleiaf 6 a 12 yw 12:

        Lluosrifau 12:

            12, 24, 36, 48, 60 ac ati.

        Lluosrifau 6:

            6, 12, 18, 24, 30 ac ati.

    Gallwch weld o’r rhestr bod 24 hefyd yn lluosrif cyffredin 6 a 12, ond 12 yw’r lluosrif cyffredin lleiaf.

  2. Lluosrif cyffredin lleiaf 2 a 7 yw 14:

        Lluosrifau 7:

            7, 14, 21, 28, 35, 42 ac ati.

        Lluosrifau 2:

            2, 4, 6, 8, 10, 12, 14 ac ati.

Ffactorau, ffactorau cyffredin a rhifau cysefin

Mae ffactorau rhif yn rhannu iddo’n union. Mae ffactorau pob rhif yn cynnwys 1 a'r rhif ei hun. Fodd bynnag, mae gan y rhan fwyaf o rifau ffactorau eraill hefyd. Os meddyliwch chi am yr holl rifau sy’n lluosi â’i gilydd i wneud y rhif hwnnw, byddwch yn canfod holl ffactorau’r rhif hwnnw.

Enghraifft: Beth yw ffactorau 8?

8 × 1 = 8

2 × 4 = 8

Felly ffactorau 8 yw 1, 2, 4 ac 8.

Gweithgaredd 13: Canfod ffactorau

  1. Beth yw ffactorau 54?

  2. Beth yw ffactorau 165?

Ateb

  1. Ffactorau 54 yw 1, 2, 3, 6, 9, 18, 27 a 54

  2. Ffactorau 165 yw 1, 3, 5, 11, 15, 33, 55 a 165

Ffactor cyffredin yw ffactor sy’n mynd i mewn i fwy nag un rhif. Er enghraifft, mae 4 yn ffactor cyffredin o 8 a 12 oherwydd ei fod yn rhannu’n union i’r ddau rif.

Rhifau Cysefin

Rhif cysefin yw rhif sydd â 2 ffactor yn unig: 1 a’r rhif ei hun.

Y rhifau cysefin rhwng 1 a 20 yw 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17 a 19.

Noder:

  • Nid yw 1 yn rhif cysefin - dim ond un ffactor sydd ganddo.

  • 2 yw’r unig rif cysefin sy’n eilrif.

Rydych yn awr wedi dysgu sut i ddefnyddio’r pedwar gweithrediad, sut i weithio gyda rhifau negatif ac wedi dysgu rhai termau mathemategol pwysig. Mae pob cysyniad mathemategol arall yn dibynnu ar yr hyn rydych wedi’i ddysgu hyd yma; felly pan fyddwch yn hyderus i ddefnyddio’r rhain, byddwch wedi llwyddo!

Crynodeb

Yn yr adran hon, rydych wedi:

  • dysgu rhai termau mathemategol allweddol: lluosrif, lluosrif cyffredin lleiaf, ffactor, ffactor cyffredin a rhif cysefin

  • canfod y lluosrif cyffredin lleiaf

  • canfod ffactorau.

FSM_2_WELSH

Yn byw yng Nghymru? Rhyddhewch eich uchelgais gyda chwrs rhan-amser â thâl gyda'r Brifysgol Agored yng Nghymru.

Gyda grantiau hyd at £4,500* i helpu gyda chostau byw, a benthyciadau ffioedd dysgu i dalu ffioedd cwrs, nawr yw'r amser i gymryd y cam nesaf.

Mwy o wybodaeth

*Mae rheolau cymhwysedd yn berthnasol ar gyfer cymorth ariannol.