Mathemateg Pob dydd 2
Mathemateg Pob dydd 2

Dechreuwch y cwrs yma am ddim nawr. Crëwch gofrif a mewngofnodwch. Ar ôl o chi gwblhau cwrs byddwch yn derbyn datganiad cyfranogiad neu fathodyn digidol os oes un ar gael.

Cwrs am ddim

Mathemateg Pob dydd 2

9.1 Trosi rhwng canrannau, degolion a ffracsiynau

Gan fod ffracsiynau, degolion a chanrannau yn ffyrdd gwahanol o gynrychioli’r un peth, gallwn drosi rhyngddyn nhw er mwyn eu cymharu. Gwyliwch y fideo isod i weld sut i drosi ffracsiynau, degolion a chanrannau.

Download this video clip.Video player: s1_9.1_equivalencies.mp4

Mae ffracsiynau, degolion a chanrannau cywerth i gyd yn ffyrdd gwahanol o gynrychioli’r un peth, felly gallwch drosi rhyngddynt er mwyn cymharu. Yn gyntaf, dewch inni edrych ar droi canrannau’n ddegolion. Cymerwch enghraifft 60%. Cofiwch fod canran allan o 100. I droi canran i’w degolyn cywerth, mae angen ichi rannu â 100. 60 wedi’i rannu â 100 = 0.6. Felly 0.6 yw degolyn cywerth 60%.

Beth am 25%? Allwch chi weithio allan degolyn cywerth 25% cyn i’r ateb gael ei ddatgelu? Cofiwch mai ‘cant’ yw’r ‘can’ yn ‘canran’.

I droi 25% i’w degolyn cywerth, mae angen ichi rannu 25 â 100, sy’n = 0.25.

Nawr dewch inni ganfod y ffracsiwn cywerth i’r degolion rydym ni wedi’u cyfrifo. I wneud hyn, yn gyntaf mae angen ichi ei droi’n ganran a’i ysgrifennu fel ffracsiwn allan o 100. Gan ddefnyddio ein henghreifftiau blaenorol, gellir ysgrifennu 0.6 neu 60% fel 60 dros 100. Gellir ysgrifennu 0.25, neu 25%, fel 25 allan o 100.

Fodd bynnag, nid yw’r ffracsiynau hyn wedi’u hysgrifennu yn eu ffurf symlaf. Cofiwch, er mwyn symleiddio ffracsiynau, mae angen ichi rannu’r ddwy ran â’r un rhif a dal i fynd hyd nes na allwch ganfod rhif y gallwch rannu’r ddwy ran ag ef.. Yn eu ffurf symlaf, caiff 0.6 ei ysgrifennu fel y ffracsiwn 3/5. Caiff 0.25 ei ysgrifennu fel y ffracsiwn un chwarter, neu 1 dros 4.

Nawr gan edrych ar y tabl, gallwch weld sut mae canrannau, degolion a ffracsiynau’n perthyn i’w gilydd.

Dewch inni roi cynnig ar un enghraifft arall. Allwch chi weithio allan degolyn a ffracsiwn cywerth 72%? Mae 72 wedi’i rannu â 100 yn rhoi’r degolyn 0.72. I ganfod y ffracsiwn cywerth, mae angen ichi ei newid yn ganran ac yna ei ysgrifennu fel ffracsiwn allan o 100. Wedyn symleiddio’r ffracsiwn i’w ffurf symlaf, 18 allan o 25, 18/25.

End transcript
 
Interactive feature not available in single page view (see it in standard view).

Dewch inni edrych yn fwy manwl ar newid canran yn ffracsiwn.

Enghraifft: Mae 50% yn 50 divided by 100

Fel y gallwch weld, mae’r ganran hon yn ffracsiwn o 100 yn y bôn. Fodd bynnag, gallwch ei symleiddio i one divided by two.

I newid canran yn ffracsiwn, rhowch y ganran dros 100 a’i symleiddio os yw’n bosibl.

Weithiau efallai y gwelwn ni ganran fel hyn: 12.5%.

Os ydyn ni’n defnyddio’r dull uchod fe gawn ni 12.5 divided by 100 ond ni allwn roi degolyn mewn ffracsiwn.

I gael gwared ar y degolyn yn y ffracsiwn, rhaid inni luosi rhifau top a gwaelod y ffracsiwn, sef y rhifiadur a’r enwadur, ag unrhyw rif a fydd yn rhoi rhifau cyfan inni. Yn yr achos hwn mae 10 neu 2 yn gweithio’n dda (12.5 × 10 = 125 and 12.5 × 2 = 25):

Dull 1: × 10

  • 12.5 divided by 100 × top a gwaelod â 10 = 125 divided by 1000 = one divided by eight

Dull 2: × 2

  • 12.5 divided by 100 × top a gwaelod â 2 = 25 divided by 200 = one divided by eight

Gweithgaredd 21: Trosi rhwng canrannau, degolion a ffracsiynau

  1. Mynegwch y canrannau hyn fel degolion:

    • a.62%

    • b.50%

    • c.5%

  2. Mynegwch y degolion hyn fel canrannau:

    • a.0.02

    • b.0.2

    • c.0.752

    • d.0.055

  3. Mynegwch y canrannau hyn fel ffracsiynau:

    • a.15%

    • b.2.5%

    • c.37.5%

Ateb

  1.  

    • a.0.62

    • b.0.5

    • c.0.05

  2.  

    • a.2%

    • b.20%

    • c.75.2%

    • d.5.5%

  3.  

    • a.15 divided by 100 = three divided by 20

       

    • b.2.5 divided by 100 × top a gwaelod â 10 = 25 divided by 1000 = one divided by 40

       

    • c.37.5 divided by 100 × top a gwaelod â 10 = 375 divided by 1000 = three divided by eight

       

      Efallai y byddwch wedi lluosi â rhifau gwahanol i gael gwared ar y degolyn yn y ddau gwestiwn olaf. Fodd bynnag, dylai’ch atebion terfynol fod yr un peth â’n rhai ni.

Nawr rhowch gynnig ar baru’r ffracsiynau hyn â degolion a chanrannau.

Gweithgaredd 22: Paru ffracsiynau, degolion a chanrannau

Dewiswch y ffracsiwn cywir ar gyfer pob canran a degolyn.

Gan ddefnyddio’r ddwy restr ganlynol, parwch bob eitem sydd wedi’i rhifo â’r llythyren gywir.

  1. seven divided by 20

  2. italic two divided by italic five

  3. two divided by 25

  4. five divided by eight

  • a.      62.5% = 0.625 =

  • b.      40% = 0.4 =

  • c.      8% = 0.08 =

  • d.      35% = 0.35 =

The correct answers are:
  • 1 = d
  • 2 = b
  • 3 = c
  • 4 = a

Nesaf byddwch yn edrych yn fwy manwl ar sut i newid ffracsiwn yn ganran.

FSM_2_WELSH

Yn byw yng Nghymru? Rhyddhewch eich uchelgais gyda chwrs rhan-amser â thâl gyda'r Brifysgol Agored yng Nghymru.

Gyda grantiau hyd at £4,500* i helpu gyda chostau byw, a benthyciadau ffioedd dysgu i dalu ffioedd cwrs, nawr yw'r amser i gymryd y cam nesaf.

Mwy o wybodaeth

*Mae rheolau cymhwysedd yn berthnasol ar gyfer cymorth ariannol.