Deall datganoli yng Nghymru
Deall datganoli yng Nghymru

Dechreuwch y cwrs yma am ddim nawr. Crëwch gofrif a mewngofnodwch. Ar ôl o chi gwblhau cwrs byddwch yn derbyn datganiad cyfranogiad neu fathodyn digidol os oes un ar gael.

Cwrs am ddim

Deall datganoli yng Nghymru

2.4 Pleidlais agos iawn

Pleidleisiwyd dros Gynulliad Cymreig o drwch blewyn – 0.3% neu 6700 o bleidleisiau gan ychydig dros 50% o'r etholwyr. Er mwyn gosod hyn yn ei gyd-destun, mae hynny bron yr un faint â phoblogaeth pentref Sandycroft yn Sir y Fflint.

I'r gwrthwyneb, yn yr Alban, lle y cynhaliwyd etholiad bythefnos ynghynt, cafwyd pleidlais mwyafrif o 74% gan 60% o'r etholwyr.

Arweiniodd y bleidlais agos iawn hon at anawsterau o'r cychwyn cyntaf. Yn wahanol i gydweithwyr yn yr Alban, ni allai llunwyr setliad datganoli cynnar Cymru ddangos canlyniad trawiadol na phendant i ysgogi newid. Dim ond brwydro ymlaen yn raddol y gallent ei wneud.

Fel y mae Martin Shipton yn ei ddadlau yn ei lyfr ar ddegawd cyntaf datganoli yng Nghymru, ‘Poor Man’s Parliament’, daeth Cymru yn israddol i'r cyrff a gynigiwyd ar gyfer yr Alban a Gogledd Iwerddon. Priodolodd hyn i'r gwrthwynebiad ymhlith ASau Llafur Cymru i'r syniad o ddatganoli.

The brakes were well and truly applied, and the message was clear: this would be an inferior body that barely deserved to be designated as a legislature.

(Shipton, 2011, t.8)
  • Mewn gwirionedd, roedd refferenda 1997 ac 1979 yn gofyn yr un peth, sef a ddylai fod Cynulliad etholedig i gynrychioli buddiannau Cymru. Serch hynny, roedd yr iaith a ddefnyddiwyd yn y cwestiynau yn wahanol iawn. Ydych chi'n credu bod hyn wedi effeithio ar y canlyniad?

  • Yn ôl y Comisiwn Etholiadol – y corff sy'n gosod y safonau o ran y ffordd y dylid cynnal etholiadau a refferenda – rhaid i'r cwestiynau a ofynnir i bleidleiswyr fod yn glir, yn syml ac yn niwtral. Gall natur y cwestiwn ddylanwadu ar y canlyniad. Yn ôl Matt Qvortrup, Athro Gwyddorau Gwleidyddol Cymhwysol ym Mhrifysgol Coventry, gall cwestiynau hir achosi i bleidleiswyr deimlo'n amheus. Dywed hefyd fod natur ac amseru'r ymgyrch yn debygol o fod yn fwy arwyddocaol na geiriad y cwestiwn. Mae ymgyrch gadarnhaol fer a gynhelir yn fuan ar ôl buddugoliaeth etholiadol yn fwy tebygol o gael ei hennill gan y llywodraeth mewn grym.

DEV_2

Yn byw yng Nghymru? Rhyddhewch eich uchelgais gyda chwrs rhan-amser â thâl gyda'r Brifysgol Agored yng Nghymru.

Gyda grantiau hyd at £4,500* i helpu gyda chostau byw, a benthyciadau ffioedd dysgu i dalu ffioedd cwrs, nawr yw'r amser i gymryd y cam nesaf.

Mwy o wybodaeth

*Mae rheolau cymhwysedd yn berthnasol ar gyfer cymorth ariannol.