Mathemateg Pob dydd 1
Mathemateg Pob dydd 1

Dechreuwch y cwrs yma am ddim nawr. Crëwch gofrif a mewngofnodwch. Ar ôl o chi gwblhau cwrs byddwch yn derbyn datganiad cyfranogiad neu fathodyn digidol os oes un ar gael.

Cwrs am ddim

Mathemateg Pob dydd 1

6 Cywertheddoedd rhwng ffracsiynau, degolion a chanrannau

Mae ffracsiynau, degolion a chanrannau yn ffyrdd gwahanol o ddweud yr un peth. Mae’n sgil pwysig dysgu am y perthnasoedd (neu ‘gywertheddoedd’) rhwng ffracsiynau, degolion a chanrannau er mwyn gwneud yn siŵr eich bod yn cael y fargen orau.

Described image
Ffigur 31 Edrych ar gywertheddoedd

Dyma rai cywertheddoedd cyffredin. Ceisiwch eu dysgu ar eich cof – byddwch yn dod ar eu traws yn aml mewn sefyllfaoedd pob dydd:

10% = one divided by 10 = 0.1

20% = one divided by five = 0.2

25% = one divided by four = 0.25

50% = one divided by two = 0.5

75% = three divided by four = 0.75

100% = 1 = 1.0

Edrychwch ar yr enghraifft ganlynol. Os gallwch adnabod cywertheddoedd, bydd yn haws ichi wneud cyfrifiadau syml.

Enghraifft: Cymera’ i hanner

Beth yw 50% o £200?

Dull

Gan fod 50% yr un peth â one divided by two, felly:

50% o £200 = one divided by two o £200 = £100

Dylech gyfeirio at y cywertheddoedd cyffredin uchod (os oes angen) i’ch helpu gyda’r gweithgaredd canlynol. Cofiwch wirio’ch atebion pan fyddwch wedi cwblhau’r cwestiynau.

Gweithgaredd 36: Chwilio am gywertheddoedd

  1. Beth yw 0.75 fel ffracsiwn?

  2. Os ydych chi’n cerdded 0.25 km pob dydd, pa ffracsiwn o gilometr ydych chi wedi ei gerdded?

  3. Mae prisiau tai wedi codi one divided by two yn y pum mlynedd diwethaf. Beth yw’r cynnydd hwn fel canran?

  4. Mae siop tasgau’r cartref yn cynnal sêl ‘gostyngiad o 50%’ ar geginau. Beth yw’r disgownt hwn fel ffracsiwn?

  5. Rydych yn prynu hen fwclis am £3 000. Ar ôl deng mlynedd, mae eu gwerth wedi cynyddu 20%. Beth yw’r cynnydd hwn fel degolyn?

  6. Mae pennawd yn darllen ‘Rhagweld y bydd nifer y siaradwyr Cymraeg yn codi 10%’. Beth yw’r cynnydd hwn fel ffracsiwn?

  7. Pa ganran o awr yw 15 munud?

Ateb

  1. 0.75 fel ffracsiwn yw three divided by four.

  2. Mae 0.25 yr un peth â one divided by four, felly byddwch wedi cerdded one divided by four cilometr.

  3. Mae one divided by two yr un peth â 50%, felly 50% yw’r cynnydd.

  4. Mae 50% yr un peth â one divided by two, felly’r disgownt fel ffracsiwn yw one divided by two.

  5. Mae 20% yr un peth â 0.2, felly’r cynnydd fel degolyn yw 0.2

  6. Mae 10% yr un peth â one divided by 10, felly yn ôl y pennawd, rhagwelir y bydd y nifer yn codi one divided by 10.

  7. Meddyliwch am hwn fel ffracsiwn yn gyntaf: mae 15 munud yn chwarter (one divided by four) awr. Mae one divided by four yr un peth â 25%, felly mae 15 munud yn 25% o awr.

Os ydych chi’n cael trafferth i ddeall sut i drosi, dylech edrych ar yr adnodd canlynol:

Download this video clip.Video player: bltl_decimals_welsh_boards.mp4

Yn y fideo hwn, byddwch yn edrych ar ffracsiynau, degolion a chanrannau cywerth. Yn gyntaf, edrychwn ar droi ffracsiynau’n ddegolion. Mae’r ffracsiwn un chwarter gennych. I droi hwn yn ddegolyn, mae angen ichi rannu top y ffracsiwn â’r gwaelod. 1 wedi’i rannu â 4 yw 0.25. Felly, 0.25 yw’r degolyn cywerth.

Dewch inni edrych ar ffracsiwn arall – tri phumed. (Cofiwch, rhannwch dop y ffracsiwn â’r gwaelod). 3 wedi’i rannu â 5 yw 0.6. Felly 0.6 yw’r degolyn cywerth.

Dewch inni roi cynnig ar un ffracsiwn olaf – allwch chi ei gyfrifo cyn y caiff yr ateb ei ddangos? Dau bumed: rhannwch y top â’r gwaelod. 2 rhannu â 5 yw 0.4. Felly’r degolyn yw 0.4.

Nawr dewch inni ddefnyddio’r degolion rydym wedi eu cyfrifo i ganfod y ganran gywerth. Mae canran allan o 100. Cofiwch, ‘cant’ yw’r ‘can’ yn ‘canran’. Felly i droi degolyn yn ganran, mae angen ichi luosi’r degolyn â 100.

Er enghraifft, 0.25 lluosi â 100 yw 25. 25% yw hwn.

0.6 lluosi â 100 yw 60, 60%.

0.4 lluosi â 100 yw 40. 40% yw hwn.

Nawr, gan edrych ar y tabl, gallwch weld sut mae ffracsiynau, degolion a chanrannau yn perthyn i’w gilydd. Y cwbl mae angen ichi ei gofio yw rheolau sylfaenol troi ffracsiwn yn ddegolyn: rhannwch y top â’r gwaelod, yna, pan fydd y degolyn gennych, gallwch drosi i ganran trwy luosi â 100, gan gofio mai ‘cant’ yw’r ‘can’ yn ‘canran’.

Diolch am wylio. Nawr rhowch chi gynnig arni.

End transcript
 
Interactive feature not available in single page view (see it in standard view).

Crynodeb

Mae’n bwysig gwybod y cywertheddoedd cyffredin rhwng ffracsiynau, degolion a chanrannau pan rydych chi’n ceisio cymharu disgowntiau wrth siopa neu wrth ddewis tariff pan rydych chi’n talu’ch biliau.

FSM_1_WELSH

Oeddech chi'n gwybod pe byddech chi'n astudio cwrs rhan-amser â thâl gyda'r Brifysgol Agored yng Nghymru, gallech gael hyd at £4,500* i'ch helpu gyda'ch costau byw?

Mwy o wybodaeth

*Mae rheolau cymhwysedd yn berthnasol ar gyfer cymorth ariannol.