Atodiad 4

‘Making the Red Water Really Clear’

John Osmond Gorffennaf 2010

http://www.clickonwales.org/ 2010/ 07/ making-the-%E2%80%98red-water%E2%80%99-really-clear/ [Tip: daliwch Ctrl a chliciwch dolen i'w agor mewn tab newydd. (Cuddio tip)]

Yn y cyfraniad hwn at gynhadledd ar y gydberthynas rhwng y Cynulliad Cenedlaethol yng Nghaerdydd a Senedd Llundain (neu ‘gydfyw’ rhwng afonydd Taf a Thafwys), dywedodd Cyfarwyddwr y Sefydliad Materion Cymreig ar y pryd, John Osmond, mai araith Rhodri Morgan ar ‘clear red water’ oedd yr unig ddatganiad neilltuol o athroniaeth wleidyddol i ymddangos hyd hynny o’r llywodraeth ddatganoledig yng Nghymru. Yn yr araith honno, awgrymwyd bod gorgyffwrdd agos iawn, os nad hunaniaeth, yn bodoli rhwng gwerthoedd democratiaeth gymdeithasol, ymdeimlad newydd o ddinasyddiaeth Gymreig, a (drwy oblygiad, o leiaf) yr uniaethu poblogaidd â’r Blaid Lafur yng Nghymru - a gafodd ei galw’n Llafur Cymru gan Morgan, yn hytrach na Hen Lafur neu Lafur Newydd. Tynnodd yr araith hon sylw at ddwy elfen a oedd yn hanfodol i ddatblygu’r cydberthnasau hyn ymhellach: darparu budd-daliadau cynhwysol, sydd ar gael i holl ddinasyddion Cymru a phroses o ymgysylltu agored a chaeedig ag aelodau o’r cyhoedd.

Drwy fabwysiadu’r safbwynt hwn, dywed Osmond fod Prif Weinidog Cymru wedi creu’r potensial am densiwn ac anghytuno sylweddol â gwleidyddion yn San Steffan, gan gynnwys arweinwyr Blairite ei blaid ei hun, ond nododd na ddigwyddodd hynny mewn gwirionedd. Y rheswm am hyn, yn ei farn ef, oedd, er gwaethaf ei rhethreg, nad oedd Llywodraeth Cymru wedi datblygu polisïau digon uchelgeisiol a fyddai’n gwneud gwahaniaeth go iawn i Gymru. Mae’n cynnig rhai awgrymiadau ynglŷn â sut y gellid gwneud hyn, hyd yn oed o fewn cyfyngiadau’r pwerau sydd ar gael ar hyn o bryd i Gaerdydd. Gan edrych ar ddau faes sydd o fewn cymhwysedd y Cynulliad Cenedlaethol, sef gofal cymdeithasol a thrafnidiaeth, mae’n cynnig rhai atebion arloesol i broblemau enbyd: sut mae talu am gost gofal i’r henoed? Sut y gellir gwella trafnidiaeth ar y rheilffyrdd yng Nghymru?

Mae Osmond yn cynnig y gallai Llywodraeth Cymru, drwy ddefnyddio ei phwerau dros gyllid llywodraeth leol, ychwanegu tâl arall at y dreth gyngor er mwyn codi arian ar gyfer gofal cymdeithasol, yn yr un ffordd ag y caiff arian ei gasglu drwy braesept ar gyfer plismona. Drwy fuddsoddi mwy o arian mewn trafnidiaeth reilffyrdd, roedd Llywodraeth Cymru eisoes wedi cynhyrchu ‘devolution dividend’, gan wella cysylltiadau rhwng y de a’r gogledd ac yng nghymoedd y de. Cam creadigol arall fyddai defnyddio’r pwerau caffael sydd ar gael o dan y Ddeddf Trafnidiaeth (Cymru) i fwrw ymlaen â chynlluniau i ddatblygu system rheilffordd gul ar gyfer Caerdydd a’r de-ddwyrain. Fel y mae Osmond yn cydnabod, byddai camau o’r fath yn creu problemau i weision sifil ac yn denu gwrthwynebiad gan rannau eraill o’r system wleidyddol, ond mae hyn yn un o ganlyniadau arferol datganoli.

Back

Lawrlwythiadau yn perthyn i’r ddogfen yma

Gallwch lawrlwythio’r ffeiliau yma i’w defnyddio all-lein neu ar ddyfais symudol.

The materials below are provided for offline use for your convenience and are not tracked. If you wish to save your progress, please go through the online version.