Atodiad 5

Rebuilding the Welsh Economy: How Can Wales Win?

Yr Athro Karel Williams

www.youtube.com/ watch?v=IFb8Tbh9aUk [Tip: daliwch Ctrl a chliciwch dolen i'w agor mewn tab newydd. (Cuddio tip)]

Wrth annerch cynulleidfa yn yr Ysgol Cynllunio Dinesig ym Mhrifysgol Caerdydd, mae’r Athro Karel Williams yn trafod y broblem bod economi Cymru yn tangyflawni mewn dadansoddiad pellgyrhaeddol sy’n cynnig rhai dewisiadau amgen radical i’r ffyrdd presennol o reoli’r economi ac yn ystyried a yw datganoli yn darparu unrhyw atebion posibl. Gan ddefnyddio tystiolaeth a gasglwyd gan y Ganolfan Ymchwil i Newid Cymdeithasol-Ddiwylliannol (CRESC) ym Mhrifysgol Manceinion, y mae’n Gyfarwyddwr arni, dengys Williams fod economi Cymru wedi dirywio’n barhaus ers dros 30 o flynyddoedd. Mae’r sefyllfa wedi gwaethygu dros y blynyddoedd diwethaf yn sgil y toriadau ariannol a gyflwynwyd gan lywodraeth y DU sydd wedi’u targedu’n benodol tuag at swyddi yn y sector cyhoeddus a budd-daliadau lles, y mae’r ddau ohonynt, yn ôl cyfran, yn cyfrannu’n fwy at incymau yng Nghymru nag yn y rhan fwyaf o ardaloedd eraill y DU.

Nid Cymru yw’r unig un sy’n wynebu’r anawsterau hyn, sy’n effeithio ar ranbarthau ôl-ddiwydiannol tebyg eraill, o fewn y DU a ledled Ewrop. Ar ôl colli’r rhan fwyaf o’r sector diwydiannol a gweithgynhyrchu, mae economïau’r rhanbarthau hyn wedi mynd yn ôl, i bob pwrpas, at yr hyn y mae Williams yn eu galw yn weithgareddau ‘sylfaenol’ sy’n darparu gwasanaethau hanfodol i’r boblogaeth: trafnidiaeth, manwerthu, cyfleustodau, fel nwy a dŵr. Caiff y rhain eu diystyru’n aml am eu bod yn weithgareddau dyddiol cyffredin, ond maent yn cyfrannu at gyfran fawr o swyddi cyfoes. Mae sector gwasanaeth sylweddol wedi bodoli yng Nghymru ers llawer o flynyddoedd. Mae’r sector hwn hefyd yn cynnwys rhai o’r cyflogwyr cyfoes mwyaf, mewn meysydd fel iechyd, addysg a gofal cymdeithasol - gweithgareddau sydd i gyd yn rhan o gylch gorchwyl Cynulliad datganoledig Cymru.

I wledydd fel Cymru, mae Williams yn dadlau mai yn y sector hwn mae’r prif ysgogwyr o ran rheolaeth economaidd erbyn hyn; ond nid yw gwladwriaeth ganolog y DU yn dangos fawr ddim diddordeb mewn defnyddio ei rheolaeth bosibl dros y meysydd hyn ac yn fwy na hynny, nid yw’n ymddangos fel pe bai’n gymwys i wneud hynny. Mae Williams yn feirniadol iawn o gyfyngiadau’r atebion polisi presennol. Yn hytrach, mae’n awgrymu y dylid dychwelyd at fesurau lleol a rhanbarthol a all adeiladu ar yr hyn sydd ar ôl o hyd, cyflawni canlyniadau cadarnhaol o ran ansawdd bywyd lleol, a dechrau crynhoi cronfeydd ariannol lleol sylweddol. Mae hyn yn peri her gudd i Lywodraeth Cymru: a all ‘feddwl y tu allan i’r bocs’ a mynd ati i ddatblygu rhwydweithiau lleol (hynny yw, Cymreig) newydd o gysylltiadau economaidd sy’n atal symiau mawr o wariant Cymru rhag gadael y wlad? A all weithredu i hyrwyddo mentrau cymdeithasol dielw newydd er mwyn darparu nwyddau sylfaenol ar gyfer pobl Cymru? A yw hyd yn oed yn barod i hyrwyddo mathau newydd o fentrau gwladwriaethol? (Yn 2013, penderfynodd Llywodraeth Cymru fuddsoddi £52 miliwn i brynu Maes Awyr Caerdydd, er mwyn ceisio atal y lleihad yn ei ddefnydd a chynyddu ei rôl yn yr economi. Mae’n debyg bod nifer y teithwyr sy’n defnyddio’r maes awyr wedi cynyddu 9% ers hynny).

Mae Karel Williams yn cloi ei ddarlith gyda rhai sylwadau deifiol am gyfyngiadau gwleidyddol dosbarth canol y gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru, a gaiff ei gynrychioli’n gryf ymhlith aelodau’r Cynulliad, sydd, yn y gorffennol, wedi perfformio’n well wrth wario elw ffyniant yn ystod cyfnodau llewyrchus nag y mae wrth geisio dod o hyd i ffyrdd o adael cyfnodau o galedi economaidd estynedig.

Back

Lawrlwythiadau yn perthyn i’r ddogfen yma

Gallwch lawrlwythio’r ffeiliau yma i’w defnyddio all-lein neu ar ddyfais symudol.

The materials below are provided for offline use for your convenience and are not tracked. If you wish to save your progress, please go through the online version.