၁.၃.၁ သမိုင်းအချက်အလက်များကို ရှာဖွေခြင်းနှင့် ရယူခြင်း

အောက်ပါ ဗီဒီယိုတွင် အန်နီကာနှင့် ဗင်းဆင့်တို့က 'Desk Research' (ထိုင်ရာမထ အင်တာနက်ကိုအသုံးပြုကာ တဆင့်ခံ သတင်းအချက်အလက်များကို ရှာဖွေသည့်အလုပ်)ကို လုပ်ကြတာဖြစ်ပါသည်။ သူတို့အလုပ်မှာ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း လူပေါင်းမည်မျှ သေဆုံးခဲ့သလဲဆိုသည်ကို ဖော်ထုတ်ရန်ဖြစ်ပါသည်။

ဗီဒီယိုကြည့်စဉ် အသေအပျောက်နှုန်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး မိမိဘာသာ ရှာဖွေနိုင်သော နည်းလမ်းများမှတချို့ကို မှတ်စုထုတ်ထားပါ။ ယင်းသုတေသနကို ပြုလုပ်စဉ် မိမိကြုံတွေ့နိုင်မည့် ပြဿနာအချို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ကြည့်ပြီးသည့်အခါ ထိုအလုပ်ကို မိမိကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်ရမှာ ဖြစ်ပါသည်။ အသေအပျောက် စာရင်းဇယားများကို Brill’s Encyclopedia of the First World War [Tip: hold Ctrl and click a link to open it in a new tab. (Hide tip)] (Hirschfeld et al., 2012) နှင့် The Cambridge History of the First World War (Winter, 2014) တို့မှ ရယူထားပါသည်။

Download this video clip.Video player: ou_futurelearn_cicp_vid_1004.mp4

Show transcript|Hide transcript

Transcript

အန်နီကာ

ဗင်းဆင့်ရေ ဒီနေ့ တို့လုပ်ရမှာက ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက လူဘယ်လောက် သေဆုံးခဲ့ရသလဲဆိုတာ သုတေသနလုပ်ရမှာနော်။ အဲဒါက လွယ်တဲ့ကိစ္စတော့မဟုတ်ဘူး။ ဟုတ်တယ်မလား။

ဗင်းဆင့်

မလွယ်ပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အရင်ဆုံးအနေနဲ့ ကျွန်တော်တို့ အသုံးအနှုန်းတွေကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်တဲ့ ပုံစံနဲ့ပတ်သက်ပြီး သတိထားမှဖြစ်မယ်။ ကျွန်တော်တို့အခု သေကြေဒဏ်ရာရမှု စာရင်းဇယားတွေအကြောင်း ပြောနေတာ ဒါပေမဲ့ သေကြေဒဏ်ရာရမှုတွေဆိုတာက စစ်အတွင်း သေဆုံးသွားသူတွေချည်းပဲလို့ မဆိုလိုဘူး။ တိုက်ပွဲဝင်ဖို့မသင့်တဲ့ လူတွေအားလုံးကိုပြောတာဆိုတော့ ဒဏ်ရာရသူတွေ။ သုံ့ပန်းအဖြစ်ပါသွားသူတွေနဲ့ ပျောက်ဆုံးသွားတဲ့သူတွေကိုပါ ထည့်တွက်ဖို့လိုပါတယ်။ ဒီတော့ သေကြေဒဏ်ရာရမှုနဲ့ သေဆုံးမှူကို ရောထွေးမသွားအောင် ကျွန်တော်တို့ သတိထားဖို့လိုတယ်ဗျ။

အန်နီကာ

မင်းပြောတာက စစ်ဖက် သေကြေဒဏ်ရာရမှုတွေကို ပြောနေတာဆိုတော့ အရပ်သား သေကြေဒဏ်ရာရမှုတွေကရော။ အခုတို့မှာရှိတဲ့ စာရင်းဇယားတွေထဲမှာ အရပ်သားတွေရော ပါရဲ့လား။

ဗင်းဆင့်

အရပ်သားစာရင်း မပါတတ်ဘူး။ အဲဒါက ပြဿနာပဲ။ အရပ်သားတွေလည်း စစ်ဒဏ်ခံရတာပဲလေ။ ဒါပေမဲ့ အရပ်သား သေကြေဒဏ်ရာရစာရင်းကို အတိအကျရဖို့ကခက်တယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဲဒီအရပ်သားတွေက စစ်ဒဏ်ကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်ခံရတာ ဟုတ်မဟုတ် ထည့်စဉ်းစားဖို့လိုတယ်။ ဒီတော့ ဗုံးဒဏ်ခံရသလား ဆိုတာမျိုး။ ဒါမှမဟုတ်ရင် စစ်ပွဲကြောင့် သွယ်ဝိုက်တဲ့နည်းနဲ့ အစာရေစာငတ်ပြတ်ပြီး သေဆုံးရတာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။

အန်နီကာ

အကြောင်းရင်းမျိုးစုံကြောင့် နိုင်ငံစုံအတွက် ကိန်းဂဏန်းစာရင်းတွေပေးဖို့က တော်တော်ခက်လိမ့်မယ်ထင်တယ်။ ဥပမာ စစ်အစပိုင်းနဲ့ စစ်ပြီးကာလမှာ နိုင်ငံနယ်နမိတ်အပြောင်းအလဲတွေ ရှိနေတော့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ ၁၉၁၄ ခုနှစ်က နယ်နိမိတ်စည်းက ၁၉၁၈ ခုနှစ်မှာ တစ်မျိုးအပြောင်းအလဲ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ဩစတြီးယား။ ဟန်ဂေရီ။ အဲဒီမှာ လူမျိုးပေါင်းစုံပါဝင်တဲ့ စုစည်းထားတဲ့ တပ်မတော်တစ်ခုရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ချက်နိုင်ငံသား စစ်သားတွေ ဘယ်လောက်တောင် ဆိုကြပါစို့ သေသွားတယ်၊ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသား စစ်သားတွေ ဘယ်လောက်သေသွားတယ် ဆိုတာကို နားလည်ဖို့က တော်တော်ခက်တယ်။ ဒီတော့ နိုင်ငံတွေကိုမကြည့်ဘဲ စစ်တပ်တွေကိုပဲ ကြည့်တာအကောင်းဆုံးပဲ။ အဲသလိုဆိုတော့ စစ်တပ်မှတ်တမ်းတွေကရော ဘယ်လောက်ခိုင်မာသလဲ?

ဗင်းဆင့်

အဲဒါကတော့ နောက်ထပ် ပြဿနာတစ်ခုပေါ့။ စစ်တပ်တွေမှာ မှတ်တမ်းတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေက သမိုင်းပညာရှင်တွေအတွက် သိပ်အသုံးဝင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အဓိကပြဿနာက စစ်သားတွေ ဘယ်လောက် အတိအကျ သေဆုံးတယ်ဆိုတာကို စစ်တပ်တွေက သိပ်မပူပန်ခဲ့ကြတာပဲ။ သူတို့တွေက နောက်ထပ်စစ်ပွဲမှာ စစ်သားဘယ်နှစ်ယောက်ထပ်ပြီး စစ်တိုက်နိုင်ဦးမလဲဆိုတာပဲ ပူပန်ကြတာကိုး။ ဥပမာ တချို့စစ်သားတွေဆိုရင် ဖျားနာတာတို့ ရောဂါဖြစ်တာတို့နဲ့ သေကြတယ်။ အဲဒါတွေဆိုလည်း စစ်တပ်က တိုက်ပွဲကျသူအဖြစ် စာရင်းမသွင်းကြပြန်ဘူး။ နောက်တစ်ခု သတိထားရမှာက စစ်သားတွေ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ပြင်းထန်ရင် သူတို့ကို စစ်တပ်က ထုတ်ပစ်လိုက်တာမျိုးရှိတယ်။

သူတို့တပ်ထဲမှာ မရှိတော့တဲ့နောက် တစ်နှစ်၊ နှစ်နှစ်လောက်ကြာမှ တအားပြင်းထန်တဲ့ ဒဏ်ရာတွေနဲ့ သေဆုံးကြတာတွေလည်း ရှိတယ်။ အဲဒီလူတွေကိုလည်း သေစာရင်းထဲမှာ မထည့်ထားပြန်ဘူး။

အန်နီကာ

သမိုင်းပညာရှင်တွေက မကြာသေးခင်ကနှစ်တွေမှာ တို့တွေ ခပ်ပေါ့ပေါ့ သဘောထားခဲ့တဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေကို အမှားပြင်ကြရတယ်။ တော်တော် လျှော့တွက်ခဲ့တာတွေ ရှိပုံရတယ်။ သေကြေဒဏ်ရာရနှုန်းက အရင်က ထင်ထားတာထက်တောင် ပိုများနေတယ်။

ဗင်းဆင့်

ဟုတ်ပါတယ် အမှန်ပဲ။

အန်နီကာ

ဒီတော့ တို့တွေ ဥပမာအားဖြင့် ဗြိတိသျှစစ်သားတွေရဲ့ သေကြေဒဏ်ရာရစာရင်းကို ဖော်ထုတ်မယ်ဆိုရင် ဗြိတိသျှစစ်သားဘယ်နှစ်ယောက် သေဆုံးခဲ့လဲဆိုတာကို ဘယ်လိုဖော်ထုတ်မလဲ။

ဗင်းဆင့်

ထုံးစံအတိုင်း စမယ်ဆိုရင်တော့ အင်တာနက်ပေါ်တက်ပြီး "ပထမကမ္ဘာစစ် သေကြေဒဏ်ရာရစာရင်း" ဆိုပြီး ရိုက်ရှာလိုက်မယ်။ ပြီးရင် ကျလာတဲ့ ပထမဆုံးတစ်ခုနှစ်ခုကို ကြည့်လိုက်မယ်။ ကျွန်တော်တို့ကြည့်နိုင်တဲ့ အင်တာနက်ဝဘ်ဆိုက်တွေ အများကြီးထဲကတစ်ခုက ဥပမာ Wikipedia ရှိမယ်။

အန်နီကာ

အဲဒါဆို United Kingdom အတွက် ဘာပြောလဲ။

ဗင်းဆင့်

ကွန်တော်တို့ တွေ့ရတဲ့ ပထမဆုံး အဓိက ကိန်းဂဏန်းတွေက ကျဆုံးစစ်သည်စာရင်း။ ၇၀၃၀၀၀ နီးပါးကနေ ၈၈၈၀၀၀ လောက် ကြားထဲမှာရှိတယ်။

အန်နီကာ

တော်တော်ကြီးကို ကွဲလွဲနေတာပဲနော်။ တို့တွေ ခုနကပြောခဲ့တာ အဲဒါပဲ။ ခန့်မှန်းခြေတွေက နည်းနေတာများတယ်၊ အခုတော့ ပိုမြင့်သွားပြီ။

ဗင်းဆင့်

ဟုတ်တယ် အမျိုးမျိုးဖြစ်နေတဲ့အချက်က ကျွန်တော်တို့ ကိန်းဂဏန်းအတိအကျ မပေးနိုင်ဘူး ဆိုတာကို အချက်ပြလိုက်တာပဲ။ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ တစ်ခုလုံးကို ထည့်တွက်မယ်ဆိုရင် ဩစတြေးလျ ကနေဒါ အိန္ဒိယ နယူးဇီလန်၊ နယူးဖောင်လန်နဲ့ တောင်အာဖရိကတို့က ကိန်းဂဏန်းတွေလည်း ရပါတယ်။ အဲဒါတွေကို ယူကေစာရင်းကို ထပ်ထည့်တယ်ဆိုရင် စုစုပေါင်းတစ်ခုရမယ်။ ၉၀၈၀၀၀ နဲ့ ၁.၁ သန်းကြားရှိမယ်။

အန်နီကာ

အဲဒါတွေက စုစုပေါင်း သေကြေဒဏ်ရာရမှု စာရင်းထဲက ကျဆုံးစစ်သည်စာရင်းပေါ့။

ဗင်းဆင့်

ဟုတ်တယ်၊ ဒီမှာ စာရင်းပြထားတာ ကျဆုံးစစ်သည်စာရင်း တစ်ခုတည်းပဲ။ စာရင်းတိုင်းမှာ အောက်ခြေမှတ်စုတစ်ခုပါတယ်။ ဒါကိုနှိပ်လိုက်ရင် ကိုးကားထားတဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်တော့ ပုံမှန်တွေ့ရတတ်တယ်။ ဒီတော့ ဒီစာရင်းတွေက စိတ်ထဲရှိတာ လျှောက်ထည့်ထားတာ မဟုတ်ဘူးပေါ့။ ပိုကောင်းတာက အဲဒါတွေက တစ်နေရာရာမှာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ထားတာတချို့နဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ဒီတော့ အလုပ်စလုပ်ဖို့ အတော်ကောင်းတဲ့နေရာ ဖြစ်ပုံရပါတယ်။

အန်နီကာ

တကယ်တော့ ဒီအောက်ခြေမှတ်စုတွေကို ကြည့်လိုက်တော့ ပထမကမ္ဘာစစ်နဲ့ပတ်သက်လို့ ထင်ရှားတဲ့ ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင်တွေရဲ့ အမည်တွေအများကြီးကို သတိပြုမိတယ်။ ဒီတော့ ဒါဟာ စိတ်ချရတဲ့ အရင်းအမြစ်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သဲလွန်စပေါ့။

ဗင်းဆင့်

အမှန်ပဲ။ အင်တာနက်ပေါ်မှာ ရှာထားလို့ကျလာတဲ့အထဲက နောက်လင့်ခ်တစ်ခုကို ဝင်ကြည့်လိုက်မယ်ဆိုရင် ဒီမှာ ဒီဝက်ဘ်ဆိုက်ကိုတွေ့တယ် PBS.org တဲ့။

အန်နီကာ

အဲဒါ အမေရိကန်နိုင်ငံပိုင် ရုပ်သံလွှင့်မီဒီယာ မဟုတ်လား။

ဗင်းဆင့်

ဟုတ်ပါတယ် အဲဒါက အမေရိကန်ရဲ့ အချက်အလက်တွေကိုအခြေခံတဲ့ ဇယားပဲပေါ့။ စစ်အတွင်း ဗြိတိသျှတွေရဲ့သေဆုံးစာရင်းကို ရှာကြည့်မယ်ဆိုရင် အဲဒီစာရင်းကို ထည့်ထားတာမတွေ့ရဘူး။ ဒီမှာတွေ့တာက ဗြိတိသျှအင်ပါယာရဲ့ စာရင်းကိုပဲတွေ့ရတယ်။

အန်နီကာ

အဲဒါဆို PBS ရဲ့အချက်အလက်တွေက ဘယ်ကလာလဲ။ တို့တွေသိလား

ဗင်းဆင့်

ဒီမှာ အကိုးအကားတော့ မတွေ့ရဘူး။ အောက်ခြေမှတ်စုလည်း မပါဘူး။ အခြားတကယ့်အရင်းအမြစ်တွေ သမိုင်းစာအုပ်တို့ တစ်ခုခုတို့ကို ရည်ညွှန်းထားတာလည်း မတွေ့ရဘူး။ ဒါဆိုရင် ဒီအချက်အလက်တွေ ဘယ်ကလာသလဲဆိုတာ သေချာဖို့ဆို ဒီလိုမျိုးဝဘ်ဆိုက်တွေကို အသုံးပြုတဲ့အခါ သတိထားဖို့လိုတယ်။

အန်နီကာ

အပြန်အလှန်ကိုးကားဖို့တော့ အသုံးတည့်တယ် ဒါပေမဲ့ တစ်ခုတည်းသော အချက်အလက်ရင်းမြစ်အဖြစ် မသုံးသင့်ဘူး။

ဗင်းဆင့်

ဟုတ်ပါတယ်။ တစ်ခြား ဘာရည်ညွှန်းကိုးကားချက်မှမပါတဲ့ ဒီလိုဇယားတစ်ခုကိုပဲကြည့်ပြီး အခြားဆိုက်တွေလည်း မကြည့်တော့တာမျိုး မလုပ်ဖို့ ကျွန်တော်တော့ သတိထားရမှာပါ။

အန်နီကာ

အခြားဝက်ဘ်ဆိုက် ကြည့်လို့ရတာ ရှိသေးလား။

ဗင်းဆင့်

ရှိတာပေါ့။ နောက်တစ်ခုက Western Front Association ရဲ့ဝက်ဘ်ဆိုက်ပါ။ သူ့နာမည်အတိုင်းပါပဲ ဒီဆိုက်မှာက Western Front မှာကျဆုံးခဲ့တဲ့ ဗြိတိသျှစစ်သားတွေကိုပဲ အလေးထားတာ တွေ့ရတယ်။ ပထမကမ္ဘာစစ်တုန်းက စစ်မှုထမ်းခဲ့ကြတဲ့ ဗြိတိသျှစစ်သား အတော်အများများက Western Front မှာ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြတယ်လေ။ အားလုံးတော့ မဟုတ်ဘူးပေါ့။ ဥပမာ တစ်ချို့က အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ၊ တစ်ချို့က အာဖရိကမှာပေါ့။ ဒီမှာပြထားတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေက Wikipedia တို့လို တခြားဆိုက်တွေမှာ ပြထားတာတွေနဲ့ နည်းနည်းလေး ကွဲလွဲချက်ရှိနေတယ်။

အန်နီကာ

ဟုတ်တယ် ဒီဂဏန်းတွေက မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နည်းနည်းလေးပဲ ဖော်ပြထားတာ တွေ့တယ်။

ဗင်းဆင့်

ဟုတ်ပါတယ်။ အမြဲတမ်းတော့ ထပ်တူနှိုင်းယှဉ်ကြည့်လို့ မရဘူး။ အသုံးဝင်တဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေတော့ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီဇယားနဲ့ အခုကြည့်နေတဲ့ဇယားကို ယှဉ်ကြည့်လို့မရဘူး ဘာကြောင့်လဲဆိုတာ့ ကျွန်တော်တို့က မတူတာနှစ်ခုကို ယှဉ်ကြည့်နေတာကိုး။

အန်နီကာ

တခြားရင်းမြစ်တွေရော။ သမိုင်းပညာရှင်တွေက ပုံနှိပ်အရင်းအမြစ်တွေကို သဘောကျတယ်၊ စာအုပ်တွေကို ကြိုက်တယ်။

ဗင်းဆင့်

စာအုပ်တွေက သေချာပေါက် အသုံးဝင်ပါတယ်။ အင်တာနက်ပေါ်မှာ ကြည့်ပြီးရင် ဆက်ကြည့်ရမယ့် အကောင်းဆုံး နောက်အဆင့်ပဲ။

အန်နီကာ

ဟုတ်တယ် တို့တွေ စာအုပ်နည်းနည်း သွားကြည့်ရအောင်။

ဗင်းဆင့်

ကဲ သွားကြည့်ကြတာပေါ့ဗျာ။

ဂီတသံ

အန်နီကာ

ပထမကမ္ဘာစစ်နဲ့ဆိုင်တဲ့ စာအုပ်တွေကတော့ ပေါပါတယ်။ ဒီတစ်ခုရွေးလိုက်မယ်။ ဒါက ပထမကမ္ဘာစစ်အကြောင်း စွယ်စုံကျမ်းလေ။ သိပ်မကြာခင်က ထုတ်ထားတာဆိုတော့ တစ်ချက်ကြည့်လိုက်ကြရအောင်။

ဗင်းဆင့်

ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် အိုင်ယာလန်

အန်နီကာ

စစ်ဖက်ကျဆုံးသူဦးရေက ၇၅၀၀၀၀ ဆိုတော့ စောစောက တို့တွေ့ခဲ့တာထက်စာရင် နည်းနည်းများနေသလားလို့။ ဗြိတိသျှလက်အောက်ခံတွေထဲက ၁၈၀၀၀၀ ကို သပ်သပ် စာရင်းပြုစုထားတယ်ဆိုတော့ စုစုပေါင်း ၉၃၀၀၀၀ ပေါ့။ ခုနက တွေ့ခဲ့တာထက် နည်းနည်းလေး ပိုများနေတယ်။

ဗင်းဆင့်

အနည်းဆုံးကိန်းဂဏန်း ဖော်ပြချက်ထက်တော့ များနေပေမယ့် ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တွေ့ခဲ့တဲ့ ပမာဏထဲမှာပဲ ရှိနေတာနော်။

အန်နီကာ

အရပ်သားသေဆုံးမှုစာရင်းပါ ဒီမှာရှိတယ်။ ဒါတွေရဖို့က တော်တော်ခက်တယ်။ ဒီမှာကြည့်ရင်သိနိုင်တယ် ဒီကိန်းဂဏန်းတွေက အနီးဆုံးခန့်မှန်းခြေကို လုံးဝမှန်းပြီး ထည့်ထားတာ ၃၀၀၀၀၀၊ ၇၀၀၀၀၀ စသဖြင့်။ မေးခွန်းသင်္ကေတတွေလည်း အများကြီးပဲဆိုတော့ လိုချင်တဲ့အချက်အလက် ဒီထဲမှာမရှိဘူးဆိုတဲ့ သဘောပဲ။ ဒီတော့ တစ်ယောက်ယောက်ကိုသာ ဒီအချက်အလက်တွေပါနိုင်တဲ့ ပထမကမ္ဘာစစ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ နောက်ဆုံးထွက် စာအုပ်တစ်အုပ်အုပ်ကို ညွှန်းရမယ်ဆိုရင် Jay Winters ရဲ့ Cambridge History of the First World Warကို ညွှန်းမိမှာပဲ။ အဲဒီစာအုပ်မှာပါတဲ့ ဇယားတစ်ခု ဒီမှာရှိတယ်။

ဒီတစ်ခုက ဘာအသုံးဝင်လဲဆိုတော့ စာရေးသူတွေက သေဆုံးမှုကိန်းဂဏန်းကို အမျိုးမျိုးပေးထားတာကို နှိုင်းယှဉ်ပြထားတာပဲ။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်ကနေ အခုနောက်ဆုံးခန့်မှန်းခြေ တစ်ခုအထိပါ ထည့်ပေးထားတယ်။

ဗင်းဆင့်

စိတ်ဝင်စားဖို့သိပ်ကောင်းတာပဲ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တိကျတဲ့ကိန်းဂဏန်းပမာဏကို ဖော်ပြပေးဖို့က ဘယ်လောက်ခက်တယ် ဆိုတာရယ် ခန့်မှန်းခြေတွေက ဘယ်လိုတွေ ကွဲပြားနေတယ် ဆိုတာရယ်ကို ကျွန်တော်တို့ သိသွားပြီ။

အန်နီကာ

ဂရိတ်ဗြိတိန်အတွက် ၇၆၁၀၀၀ သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဒီမှာစာရင်းသွင်းထားတယ်။ ဒီပမာဏက တို့တွေ့ထားတာထက်ပိုပြီး များတာပဲ။ ဗြိတိသျှအင်ပါယာအတွက်ကရော ဘယ်လောက်လဲ။

ဗင်းဆင့်

ပြီးတော့ ဒီမှာ အင်ပါယာအတွက်စာရင်းကို အပိုင်းပိုင်းခွဲထားတယ်။ စုစုပေါင်း အရေအတွက်ကတော့ ၉၅၉၀၀၀ တဲ့။ အဲဒါလည်း အင်တာနက်ပေါ်မှာ ကျွန်တော်တို့တွေ့ခဲ့တာထက် နည်းနည်းပိုများနေသေးတာပဲ။

အန်နီကာ

ဟုတ်တယ်၊ အမှန်ပဲ။ ဒီတော့ နိဂုံးချုပ်ရရင် စာအုပ်တွေကိုသုံးတာ ပိုကောင်းလား အင်တာနက်ကိုသုံးတာ ပိုကောင်းလား။ ဒီလိုသုတေသနမျိုး လုပ်မယ်ဆို ဘယ်နည်းလမ်းက အကောင်းဆုံးလဲ။

ဗင်းဆင့်

အဲဒီမေးခွန်းက ဖြေရခက်တယ်ဗျ။ အရင်းအမြစ်အစုံကိုသုံးတာ ကောင်းတယ်လို့ထင်ပါတယ်။ စာအုပ်ဆိုရင် ထုတ်ဝေတဲ့ဖြစ်စဉ်ကို ဖြတ်ရသေးတယ်။ အဲဒီတော့ ပညာရှင်တွေ ဝိုင်းဖတ်ပြီး သုံးသပ်တာရှိတယ်။ တခြားသမိုင်းပညာရှင်တွေက အချက်အလက်တွေ ကိန်းဂဏန်းတွေကို စစ်ကြည့်တဲ့ဟာပေါ့။ ယေဘုယျအားဖြင့်တော့ စာအုပ်တွေက အင်တာနက်ပေါ်ကနေ အဖယ်ခံရတဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခုထက်တော့ ပိုပြီးစိတ်ချရတယ်။ အဲဒီလိုဆိုပေမယ့် ဒီသုတေသနလုပ်ဖို့ အင်တာနက်က အသုံးမဝင်ဘူးလို့ မဆိုလိုပါဘူး။ အကိုးအကား၊ အရင်းအမြစ် စုံလင်အောင်သုံးဖို့က အဓိကလို့ ကျွန်တော်ထင်တယ်။ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွေစုံအောင် ကြည့်ရမယ်။ ပိုကောင်းတာကတော့ ပုံနှိပ်ထားတဲ့ စာအုပ်တွေကို ကြည့်ဖို့ပါ။

အန်နီကာ

ကိန်းဂဏန်းတွေ ဘယ်လောက်များသလဲဆို တော်တော်များတာပဲ။ တို့တွေဒီနေ့ ဗြိတိသျှ သေကြေဒဏ်ရာရစာရင်းကိုပဲ အဓိကကြည့်ခဲ့တာ။ စစ်သားဦးရေ ၁၀ သန်းလောက်သေတယ်။ အရပ်သား ၆ သန်းလောက်လည်း စစ်ပွဲထဲမှာ ဆုံးရှုံးသွားတယ်။ ဒီကိန်းဂဏန်းတွေက များလွန်းတယ်။ နားလည်ဖို့ မဖြစ်နိုင်လောက်အောင်ပဲ။

ဗင်းဆင့်

ဟုတ်တယ်။ တစ်ခါတလေ အဲဒီကိန်းဂဏန်းတွေ၊ အချက်အလက်တွေကြည့်ပြီး အဲဒီတုန်းက သေကြေလို့ဖြစ်ရတဲ့ တကယ့်နာကျင်ခံစားရမှုတွေကို တွေးကြည့်ပြီး နည်းနည်းတောင် ကယောင်ခြောက်ခြား ဖြစ်လာနိုင်တယ်။

အန်နီကာ

ဟုတ်တာပေါ့။ နောက်ပြီး လူတွေဘယ်လောက်သေခဲ့လဲဆိုတာ တို့တွေမသိတာ အတော့်ကို နားမလည်နိုင်စရာပဲ။

ဗင်းဆင့်

အမှန်ပဲ ဟုတ်ပါတယ်။ အခုခေတ်မှာတော့ ပထမကမ္ဘာစစ်မှာ လူတွေဘယ်လောက်များများ စစ်ဒဏ်ခံခဲ့ရတယ်ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တစ်ခုခုသိလာဖို့ နည်းနည်းပိုနီးစပ်သွားတယ် ဆိုတာကို သက်သေပြနိုင်ပြီလို့ ထင်ပါတယ်။

အန်နီကာ

ဒီသုတေသနကို အတူတူ ဝိုင်းလုပ်ပေးတာ ကျေးဇူးပါပဲ။

ဗင်းဆင့်

ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်။

End transcript

Download