Mynd i'r prif gynnwys

Ynghylch y cwrs am ddim hwn

Dewch yn fyfyriwr gyda’r Brifysgol Agored

Lawrlwytho'r cwrs hwn

Rhannu'r cwrs am ddim hwn

Cyflwyniad i arweinyddiaeth i lywodraethwyr (Cymru)
Cyflwyniad i arweinyddiaeth i lywodraethwyr (Cymru)

Dechrau'r cwrs am ddim hwn nawr. Crëwch gyfrif a mewngofnodwch. Ymrestrwch a chwblhewch y cwrs am ddatganaid o'ch cyfranogiad neu fathodyn digidol am ddim os ydynt ar gael.

6 Adolygu eich dysgu

Y gweithgaredd olaf yw cyfle i chi ailymweld â'ch dysgu a myfyrio ar rai o'r prif themâu o'r cwrs hwn ar arweinyddiaeth. Efallai y bydd angen i chi ailedrych ar rywfaint o'ch gwaith darllen cynharach er mwyn atgyfnerthu rhai o'r cysyniadau arweinyddiaeth sydd wedi'u cyflwyno.

Gweithgaredd 9: Amser i fyfyrio

Timing: Caniatewch tua 45 munud

Amlinellodd adroddiad Estyn Arweinyddiaeth a gwella ysgolion cynradd [Tip: daliwch Ctrl a chliciwch dolen i'w agor mewn tab newydd. (Cuddio tip)] (2016) ddeg nodwedd gyffredin a ddangoswyd gan arweinwyr. Ystyriwch y rhain yn eu tro a, gan ddefnyddio'ch dealltwriaeth o arweinyddiaeth drafodaethol a thrawsnewidiol, nodwch a oes gan un o'r arddulliau arweinyddiaeth ystrydebol hyn fwy o botensial i ymdrin â phob nodwedd, neu a ydych chi'n meddwl bod angen elfennau o'r ddau arddull. Dylech hefyd ailedrych ar erthygl Stoll a Temperley ‘Creative leadership: a challenge of our times’ (2009) a nodi pa rai o'r ‘amodau ar gyfer hyrwyddo a meithrin creadigrwydd cydweithwyr’ allai ychwanegu at debygolrwydd llwyddiant.

Nodwch eich sylwadau yn y blwch isod.

Gallwch lawrlwytho'r holl sylwadau y byddwch yn eu gwneud yn ystod y cwrs drwy ddefnyddio'r blwch ‘lawrlwytho atebion’, a fydd yn ymddangos pan fyddwch yn cadw sylw am y tro cyntaf yn ystod y cwrs.

I ddefnyddio’r ymarferoldeb rhyngweithiol yma, bydd angen cyfrif am ddim gyda’r Brifysgol Agored. Mewngofnodwch neu gofrestrwch.
Interactive feature not available in single page view (see it in standard view).

Comment

Bydd eich ymatebion i hyn yn eithaf personol ac, at ddiben y gweithgaredd hwn, yn ddehongliad o bopeth rydych wedi'i ddarllen a'i ddysgu. Mae'n bwysig cofio y dylid ystyried arweinyddiaeth drafodaethol a thrawsnewidiol yn gysyniadau ystrydebol, a bod llawer o'r hyn a ystyrir yn arweinyddiaeth yn gyfaddawd, gydag elfennau o'r naill arddull a'r llall.

Mae'n bwysig ystyried faint o amser sydd gan sefydliad i fynd i'r afael ag unrhyw waith datblygu mewn ysgol. Os oes amserlen dynn, megis ymateb i argymhellion gan Estyn yn dilyn arolygiad, a bod ymweliad monitro wedi'i drefnu, mae'n bosibl y bydd angen rhoi arweinyddiaeth fwy drafodaethol ar waith.

Os oes mwy o amser ar gael, yna mae'n bosibl y gellir rhoi dull mwy trawsnewidiol ar waith. Fodd bynnag, ni ddylid tybio hyn.

Isod, ceir rhai awgrymiadau sy'n cynnwys rhai o nodweddion Estyn yn ogystal â rhai o'r cyfleoedd creadigol o erthygl Stoll a Temperley. Enghreifftiau yn unig yw'r rhain.

  • Diffinio gweledigaeth a chyfeiriad strategol yr ysgol yn glir; mae'r weledigaeth hon yn datblygu wrth i'r ysgol wella.

    Bydd angen newid er mwyn esblygu a bydd angen i arweinwyr fod yn fodelau rôl yn y broses hon er mwyn dangos ei bod yn dderbyniol arbrofi â syniadau newydd. Gellir hwyluso'r dull hwn drwy ‘gyflwyno ffyrdd newydd o feddwl a phrofiadau newydd i gydweithwyr.’ Mae angen herio arferion sefydledig a gwthio ffiniau'r meddwl. Heb ddull gweithredu o'r fath, mae'n annhebygol y ceir esblygiad gwirioneddol.

    Er mwyn cyflawni hyn, mae'n bwysig bod arweinwyr yn ‘rhoi amser a lle i hwyluso'r broses.’ Y gobaith yw y bydd hyn yn caniatáu i syniadau creadigol ddod i'r amlwg a fydd yn galluogi'r ysgol i esblygu a gwella, gan sicrhau bod ‘gwerthoedd craidd’ yn parhau i fod yn bwynt cyfeirio pwysig.

    Mae gan bob ysgol werthoedd craidd penodol sy'n debygol o fod wedi esblygu dros amser. Mae'n bwysig cadw'r rhain mewn cof a dangos parch tuag at y gorffennol, gan geisio diffinio ffyrdd newydd o weithio ar yr un pryd. Drwy wneud hyn, mae'n debygol y bydd mwy o ‘ymrwymiad’ a ‘pherchenogaeth’ mewn perthynas â'r daith esblygol a ddiffinnir yn y weledigaeth. Nid oes angen i esblygiad fod yn chwyldroadol!

  • Sefydlu gwerthoedd ac ymddygiadau proffesiynol ymhlith y staff i gefnogi gwelliant parhaus a gwaith tîm effeithiol.

    Ynghyd â ‘rhoi amser a lle i hwyluso'r elfennau ymarferol’, gellir elwa llawer ar ‘hyrwyddo meddwl a dylunio creadigol unigol a chydweithredol’. Mae gwelliant parhaus a gwaith tîm effeithiol yn cymryd amser, ac mae hyn yn debygol o fod yn gyfuniad o'r amser y byddwch yn ei dreulio ar eich pen eich hun a'r amser y byddwch yn i dreulio gyda chydweithwyr. Yn aml, gall rhannu ac ystyried syniadau mewn grwpiau arwain at fireinio syniadau neu alluogi syniadau newydd i ddod i'r amlwg, a gall hyn fod yn agwedd bwysig ar sefydlu gwerthoedd ac ymddygiadau proffesiynol.

    Mae angen i arweinwyr ‘osod disgwyliadau uchel o ran graddau creadigrwydd’ a modelu'r broses hon lle bynnag y bo'n bosibl. Mae hyn yn meithrin hyder ac yn helpu i feithrin ymdeimlad o ymddiriedaeth a pherchenogaeth.

Nid oes yr un ateb ‘cywir’ i'r gweithgaredd hwn. Y prif nod yw eich helpu i ddatblygu eich gwerthfawrogiad bod arweinyddiaeth yn gymhleth ac yn agored i'w dehongli bob amser. Mae ysgolion yn datblygu, felly hefyd yr unigolion sydd ynddynt; felly mae angen i arweinyddiaeth ddatblygu hefyd. Fel yr oedd Arweinyddiaeth a gwella ysgolion cynradd yn cynnwys pedwar categori gwahanol er mwyn dangos sefyllfaoedd amrywiol ysgolion – dechrau'r daith, gwneud cynnydd, adeiladu momentwm a chynnal safonau uchel – bydd gwahaniaethau wrth ddadansoddi a myfyrio ar bob un o'r nodweddion gwahanol ym mhob ysgol hefyd.

Yng ngeiriau Stoll a Temperley (2009), mae angen i arweinydd neu dîm arwain llwyddiannus wneud y canlynol: ‘explore and develop their capacity to create the conditions, culture and structures in which learning-focused innovation and creativity best thrive.’ Mae hyn yn cynnwys datblygiad dysgu proffesiynol perthnasol a chynllun gwella gyda meini prawf llwyddiant y gellir eu gwerthuso gyda thystiolaeth wrthrychol. Nid yw bod yn llywodraethwr ysgol yn hawdd, ond gobeithio nawr eich bod yn teimlo'n fwy hyderus i ymgymryd â rôl fwy gwybodus a gweithredol yn nhaith ddatblygiadol eich ysgol.