1.1 Profiadau pobl yn ystod y broses sgrinio ac ymchwilio

Roedd pobl yn teimlo bod y broses Addasrwydd i Ymarfer yn eithaf trallodus ac ailadroddus, gan eu gorfodi i ailadrodd eu stori dro ar ôl tro:

disgrifiad hir|Cuddio disgrifiad

Dyma’r dyfyniad cyntaf: ‘Iawn. Felly, i fod yn glir pan fyddwch chi'n cael yr holl sgyrsiau hyn gyda'r Cyngor Osteopathig Cyffredinol, rydych chi'n cael nifer o sgyrsiau, ond yn y bôn ydyn nhw'n trafod yr un pethau am yr hyn oedd wedi digwydd i chi neu ydyn nhw'n bobl wahanol yn siarad am wahanol agweddau ar y digwyddiad? Dyma’r ail ddyfyniad: 'Dw i'n meddwl am yr un pethau. Dw i'n gallu cofio mynd dros yr un peth droeon gyda gwahanol bobl.

Pan oedd y rheoleiddiwr yn cyflwyno newidiadau staffio, roedd hyn hefyd yn cael effaith negyddol ar brofiadau pobl:

disgrifiad hir|Cuddio disgrifiad

Dyma’r dyfyniad: ‘Ie, ac yna yn y cyfamser newidiodd y gweithiwr achos, os liciwch chi. Felly aeth ar absenoldeb salwch tymor hir. Ac felly cafodd rhywun newydd ei gyflwyno nad oedd yn gyfarwydd ag ef, nad oedd wedi cymryd y datganiad tyst ac roedd yn rhaid iddo ddod yn gyfarwydd â'r cynnwys. Doedd o ddim yn teimlo'r un fath mwyach yn yr ystyr ei fod wedi mynd ychydig yn fwy amhersonol. Er ei fod yn foesgar iawn o hyd. Roedd y dulliau cyfathrebu'n hollol agored: gallech chi ffonio, anfon e-bost. Doedd dim rhaid aros yn hir am atebion. Ond daeth elfennau logisteg. Dyna sut aeth pethau, delio â logisteg.’

Beth sy'n digwydd yn ystod y broses sgrinio ac ymchwilio?

Yn ystod y broses sgrinio ac ymchwilio, gall rheoleiddwyr ofyn mathau penodol o gwestiynau iddynt eu hunain i'w helpu i wneud penderfyniad. Er enghraifft, gall y Cyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth (2023a) ofyn:

• A oes gennym bryder ysgrifenedig am nyrs, bydwraig neu gydymaith nyrsio ar ein cofrestr?
• A oes tystiolaeth o bryder difrifol a allai olygu bod yn rhaid i ni gymryd camau rheoleiddio i amddiffyn y cyhoedd?
• A oes tystiolaeth glir i ddangos bod y nyrs, y fydwraig neu'r cydymaith nyrsio yn addas i ymarfer ar hyn o bryd?

Byddant hefyd yn gwirio ffeithiau, yn archwilio a oes digon o dystiolaeth ategol, yn ystyried pryderon dienw, cyd-destun a difrifoldeb y pryder a fynegwyd (Y Cyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth, 2023b).

Cliciwch yr arwyddion plws i ddarllen yr enghreifftiau.

Profiadau pobl y cafodd eu hachosion eu cau

Caewyd llawer o achosion cyn mynd ymlaen i wrandawiad ac roedd gan y bobl hyn eu profiadau unigol eu hunain.

Fe wnaethom arolygu 62 o bobl yr oedd eu hachos wedi'i gau cyn gwrandawiad. Dim ond 6 ddywedodd fod ganddynt un pwynt cyswllt ar gyfer y rheoleiddiwr i'w helpu ar ôl mynegi pryder:

disgrifiad hir|Cuddio disgrifiad

Dyma’r dyfyniad: 'Roedd yr aelod o staff yn y Cyngor Optegol Cyffredinol yn gefnogol iawn ac rwy'n credu bod ei ffordd hi wedi fy helpu gymaint ag yr oedd modd.'

Teimlai eraill nad oedd yn glir â phwy y gallent gysylltu ynghylch yr achos.

Roedd pobl yr oedd eu hachos wedi'i gau cyn mynd ymlaen i wrandawiad yn aml yn siomedig ac yn rhwystredig:

disgrifiad hir|Cuddio disgrifiad

Dyma’r dyfyniad: ‘Mae'n dorcalonnus. Ond yr hyn sy'n fy mhoeni fwy yw'r ffaith eu bod wedi cau fy achos heb gynnig cymorth. Doeddwn i ddim hyd yn oed yn gallu apelio yn ei erbyn. Rwy'n dal i ddelio ag ôl-effeithiau hyn ddwy flynedd yn ddiweddarach.’

Fodd bynnag, teimlai pobl ei bod yn bwysig mynegi pryder er lles y cyhoedd, er bod ailadrodd yn peri gofid iddynt:

disgrifiad hir|Cuddio disgrifiad

Dyma’r dyfyniad: ‘Ailadrodd y stori oedd y peth priodol i’w wneud. Anwybyddais unrhyw emosiynau gan fy mod yn teimlo bod diogelwch y cyhoedd yn fwy o bryder na fi’n ail-fyw’r digwyddiad anffodus hwnnw.’

Cefnogaeth ar ôl mynegi pryder

Dywedodd llawer eu bod yn cael y rhan fwyaf o gefnogaeth gan eu ffrindiau a'u teuluoedd (sef y bobl a oedd yn eu helpu adeg y digwyddiad hefyd):

disgrifiad hir|Cuddio disgrifiad

Dyma’r dyfyniad: 'Dydw i ddim wedi bod angen help o’r tu allan. Fe wnes i siarad â ffrindiau a theulu, ac fe wnaeth hynny fy helpu i."

Mae rhai rheoleiddwyr yn cynnig mynediad at wasanaeth cwnsela annibynnol (Cymorth i Ddioddefwyr) ond dywedodd ein cyfranogwyr yn aml nad oedd hyn yn ddefnyddiol ac maen nhw wedi ffafrio cyngor sy'n annibynnol ar y rheoleiddiwr ar sut i fwrw ymlaen â'u pryder:

disgrifiad hir|Cuddio disgrifiad

Dyma’r dyfyniad: Fe wnes i ofyn am gyngor cyfreithiol ac fe es i hefyd at y papurau newydd a'r teledu, tynnodd hynny fwy o sylw at fy mhryder. Efallai byddai’n syniad cael rhywfaint o arweiniad gan gyfreithiwr ar ddyletswydd i sicrhau eich bod yn gwneud y peth iawn gan eich bod yn teimlo'n fregus iawn.’

Mae hyn yn dweud wrthym fod cymorth gan y rheoleiddiwr (un pwynt cyswllt cyson), cyngor annibynnol, a rhwydweithiau personol yn hanfodol i helpu pobl ar bob cam o'r broses Addasrwydd i Ymarfer. Mae teulu a ffrindiau yn aml yn bwysig mewn cyfnodau heriol. Fodd bynnag, gallant hefyd ddioddef straen emosiynol ac efallai na fydd tystion yn eu cynnwys er mwyn osgoi hyn. 

Mae gwasanaethau cymorth annibynnol (y tu hwnt i'r rheoleiddiwr) ar gael, ac mae llawer o reoleiddwyr yn rhannu gwybodaeth am sut i gael gafael ar y rhain. Mae Ffigur 1 yn dangos rhai enghreifftiau o wasanaethau sydd ar gael ledled y DU a'r rheini sy'n benodol i wahanol wledydd. 

Cliciwch ar yr 'i' ar bob baner i ddarllen yr adnoddau sydd ar gael ym mhob rhan o'r DU.

Yn ein hymchwil, ni soniodd cyfranogwyr am ddefnyddio'r sefydliadau cymorth annibynnol yn Ffigur 1, felly nid yw'n glir pa mor ddefnyddiol y gallai'r dull hwn o gyfeirio at sefydliadau o'r fath fod. Roedd pobl yn aml yn gofyn am gymorth gan eu rhwydweithiau cymdeithasol neu wasanaethau sy'n annibynnol ar y rheoleiddiwr.