Deall datganoli yng Nghymru
Deall datganoli yng Nghymru

Dechrau'r cwrs am ddim hwn nawr. Crëwch gyfrif a mewngofnodwch. Ymrestrwch a chwblhewch y cwrs am ddatganaid o'ch cyfranogiad neu fathodyn digidol am ddim os ydynt ar gael.

1 Cyfweliad gyda Roger Awan-Scully

Mae'r Athro Roger Awan-Scully yn Athro Gwyddor Wleidyddol ym Mhrifysgol Caerdydd ac yn Gadeirydd y Gymdeithas Astudiaethau Gwleidyddol. Mae ei waith yn canolbwyntio ar ddatganoli, etholiadau a phleidleisio.

Mae'n ymuno â'r rheolwr materion allanol y Brifysgol Agored yng Nghymru, Cerith Rhys Jones, i drafod rhai tueddiadau mawr o ran pleidleisio yng Nghymru.

Gweithgaredd 1 Cyfweliad

Gwrandewch ar y cyfweliad hwn a gwnewch nodiadau ar y pwyntiau allweddol, yn eich barn chi.

Download this audio clip.Audio player: Sain 1 Cyfweliad gyda Roger Awan-Scully
Copy this transcript to the clipboard
Print this transcript
Dangos y trawsgrifiad | Cuddio'r trawsgrifiad
Sain 1 Cyfweliad gyda Roger Awan-Scully
Interactive feature not available in single page view (see it in standard view).

Gadael sylw

Pwyntiau allweddol o'r cyfweliad:

  • Mae'r rhan fwyaf o'r data'n awgrymu nad yw pleidleiswyr Cymru yn teimlo bod datganoli wedi gwneud gwahaniaeth sylweddol i fywyd yng Nghymru, ond mae'r mwyafrif yn credu ei fod yn well na'r dewis amgen o beidio â datganoli.
  • Yn gyffredinol mae mwy o ffydd yng ngwleidyddion Cymru na'u cymheiriaid yn Lloegr.
  • Mae awydd am ragor o ddatganoli ond diffyg eglurder ynghylch pa bwerau y dylid eu datganoli - mae'n debygol mai'r rheswm yw'r dryswch parhaus ynghylch pa bwerau sydd wedi eu datganoli ar hyn o bryd ar ôl newidiadau mawr i'r setliad datganoli dros ei ddau ddegawd cyntaf.
  • Gallwn weld cysylltiad rhwng hunaniaeth Gymreig a bwriad pleidleisio, gyda'r rhai sy'n disgrifio'u hunain yn fwyaf cryf fel Cymry yn ffafrio Plaid Cymru, tra bod y rhai sydd â hunaniaeth Brydeinig yn bennaf yn debygol o gefnogi'r Ceidwadwyr.
  • Mae'r Blaid Lafur yng Nghymru wedi llwyddo i bontio hunaniaethau Prydeinig a Chymraeg – a hyn, yn rhannol, sy’n gyfrifol am eu goruchafiaeth wleidyddol hirbarhaol yn ôl yr Athro Awan-Scully.
  • Mae symudiad pobl a aned mewn rhannau eraill o Brydain i Gymru wedi effeithio ar hunaniaeth Gymreig. Er bod rhai o'r bobl hyn yn mabwysiadu rhywfaint o hunaniaeth Gymreig, mae llawer yn ei osgoi ac yn osgoi ymgysylltu â'r sefydliadau gwleidyddol datganoledig.
  • Bu cynnydd yn y gefnogaeth i annibyniaeth Cymru ar ddechrau'r 2020au, y gellir ei briodoli i'r cyfnod o ansefydlogrwydd yn Llywodraeth y DU o ganlyniad i Brexit a phandemig Covid-19.
  • Ar yr un pryd, mae cynnydd bychan wedi bod yn yr amheuaeth o ddatganoli, gyda chynnydd mewn pleidiau gwleidyddol oedd yn argymell diddymu datganoli yng Nghymru, a thon newydd o elyniaeth o fewn y Ceidwadwyr Cymreig tuag at ddatganoli.
  • Er bod y rhan fwyaf o bobl wedi cefnogi datganoli yn y Deyrnas Unedig hyd yma, daw'r consensws sy'n sail i'r sefyllfa sydd ohoni dan bwysau cynyddol gan y ddwy ochr, ac efallai mai'r rhai ar y tir canol fydd yn gorfod dewis rhwng annibyniaeth lawn neu ddim math o hunanlywodraeth.
  • Mae'r Athro Awan-Scully yn awgrymu nad yw datganoli wedi gwneud argraff fawr ar bleidleiswyr i raddau helaeth, ond byddent yn hoffi gweld mwy o bwerau yn cael eu datganoli i Gymru. A allwch gysoni'r datganiadau hyn?

  • Gellir egluro hyn yn rhannol gan ddatganiad arall a wneir yn y cyfweliad hwn, sef bod y setliad datganoli wedi newid yn helaeth dros amser, gan achosi dryswch ymhlith pobl yng Nghymru o ran beth y gall y sefydliadau eu cyflawni. Cyfeirir at ateb posibl arall pan fydd yr Athro Awan-Scully yn cyfeirio at yr ymdriniaeth o’r pandemig Coronafeirws a sut mae pleidleiswyr o'r farn bod Llywodraeth Cymru wedi ymateb iddi yn well na Llywodraeth y DU.


Yn byw yng Nghymru? Rhyddhewch eich uchelgais gyda chwrs rhan-amser â thâl gyda'r Brifysgol Agored yng Nghymru.

Gyda grantiau hyd at £4,500* i helpu gyda chostau byw, a benthyciadau ffioedd dysgu i dalu ffioedd cwrs, nawr yw'r amser i gymryd y cam nesaf.

Mwy o wybodaeth

*Mae rheolau cymhwysedd yn berthnasol ar gyfer cymorth ariannol.