Mynd i'r prif gynnwys

Ynghylch y cwrs am ddim hwn

Awdur

Dewch yn fyfyriwr gyda’r Brifysgol Agored

Lawrlwytho'r cwrs hwn

Rhannu'r cwrs am ddim hwn

Egwyddorion ac arferion addysg heddwch
Egwyddorion ac arferion addysg heddwch

Dechrau'r cwrs am ddim hwn nawr. Crëwch gyfrif a mewngofnodwch. Cofrestrwch a chwblhewch y cwrs am ddatganaid o'ch cyfranogiad neu fathodyn digidol am ddim os ydynt ar gael.

3 Trais

Yn yr adran flaenorol, cyfeirir at heddwch fel absenoldeb pob math o drais. Dadleuodd Galtung fod deall trais a’i ffurfiau posibl yn bwysig er mwyn sicrhau a chynnal heddwch cadarnhaol.

Gan ddychwelyd at yr enghraifft bêl-droed, gallai’r dadleuon y gallai’r ysgol fod eisiau eu hatal gael eu hystyried yn enghreifftiau o drais uniongyrchol. Mae'r math hwn o drais yn cynnwys brwydrau corfforol a geiriol. Gallai trais uniongyrchol ddeillio o drais dyfnach, llai amlwg ar unwaith. Er enghraifft, trais diwylliannol sy’n disgrifio’r credoau a’r tybiaethau sy’n effeithio ar y ffyrdd mae grwpiau penodol o bobl yn cael eu trin. Mae hiliaeth, homoffobia ac ableddiaeth yn enghreifftiau o drais diwylliannol sy’n gallu dod i’r amlwg fwyaf pan fyddant yn arwain at drais uniongyrchol, ond maent hefyd yn cynnwys agweddau ac ymddygiad parhaus a allai gymryd rhywfaint o waith myfyriol i’w nodi.

Y ddelwedd a ddisgrifir
Ffigur 7 Pêl-droed yn yr ysgol

Astudiaeth achos: Mathau o drais yn yr ysgol

Mewn ysgol yn Llundain lle bu cyd-awdur y sesiwn, Lucy Henning, yn gweithio rai blynyddoedd yn ôl, cafwyd llawer o drafodaethau yn yr ystafell athrawon am reoli dadleuon tanbaid y plant a oedd yn aml yn digwydd wrth chwarae pêl-droed, a oedd weithiau’n arwain at drais corfforol. A, do, fe wnaeth tîm arwain yr ysgol wahardd pêl-droed am gyfnod. Roedd hyn yn delio â thrais uniongyrchol y dadleuon wrth i gyfnodau egwyl ddod yn haws i staff yr ysgol eu rheoli.

Fodd bynnag, wrth i staff yr ysgol drafod caniatáu pêl-droed unwaith eto, daeth materion eraill i’r amlwg. Mae’n bosibl bod hyn yn swnio’n rhyfedd yn awr, ond bryd hynny, roedd staff a phlant yn yr ysgol yn gweld pêl-droed fel rhywbeth roedd bechgyn yn ei chwarae. Dyma enghraifft o drais diwylliannol oherwydd, heb sylweddoli hynny, roedd cymuned yr ysgol yn gwneud rhagdybiaeth rywiaethol bod pêl-droed ar gyfer bechgyn.

Ar ben hynny, roedd y lle a oedd yn cael ei ddefnyddio gan y gemau pêl-droed yn golygu bod y cyfleoedd i chwarae i’r plant nad oeddent yn bêl-droedwyr wedi eu cyfyngu i ymylon y maes chwarae, gan adael llai o le i chwarae i’r rhai nad oeddent yn chwarae pêl-droed (y rhan fwyaf ohonynt yn ferched), a blaenoriaethu anghenion un grŵp o blant dros eraill.

Pan adferwyd pêl-droed, roedd adegau arbennig i ferched chwarae yn ogystal ag adegau pan nad oedd pêl-droed yn cael ei ganiatáu, er mwyn caniatáu mwy o fynediad i bob plentyn wneud y gorau o faes chwarae’r ysgol.