4 Gwrthdaro
Nid yw heddwch o reidrwydd yn golygu diffyg gwrthdaro. Ond mae’n golygu datblygu sgiliau a chymwyseddau o ran rheoli gwrthdaro’n effeithiol er mwyn gweithio tuag at ganlyniadau cadarnhaol.
Gweithgaredd 6 Canfyddiadau plant o wrthdaro
Gwyliwch y fideo byr hwn o blant o ysgol yng ngorllewin canolbarth Lloegr yn rhoi diffiniadau ac enghreifftiau o wrthdaro. Wrth i chi wylio, ystyriwch:
- Pa enghreifftiau o wrthdaro mae’r myfyrwyr yn eu rhoi?
- Pa rôl allai trais ei chwarae ym mhob enghraifft?
Defnyddiwch y blwch isod i gofnodi eich meddyliau.

Transcript: Fideo 2
Trafodaeth
Rhoddodd tri phlentyn enghreifftiau o wrthdaro yn y clip. Siaradodd y cyntaf am wahaniaethau barn ynghylch beth i’w fwyta neu ba gêm i’w chwarae, gan ddangos anghenion neu ddymuniadau sy’n gwrthdaro. Eglurodd yr ail sut gallai gwrthdaro - ac yn yr achos hwn, dadl - waethygu, gan ddod yn fwy nag anghytundeb. Rhoddodd y trydydd plentyn enghraifft o wrthdaro treisgar, pan oedd grŵp mwy pwerus o bobl, pobl ifanc yn eu harddegau yn yr achos hwn, yn bwlio person mwy agored i niwed, sef plentyn ysgol gynradd.
Mae trais yn chwarae’r rhan amlycaf yn y drydedd enghraifft, lle mae trais diwylliannol ac uniongyrchol i’w gweld yn y gwahaniaethau pŵer rhwng pobl hŷn a phobl iau sy’n arwain at fwlio. Mae gan drais y potensial i ddod i’r amlwg yn yr ail enghraifft, lle mae dadl ‘yn gallu troi’n broblem fawr iawn’, fel yr eglura’r unigolyn ifanc. Yn y broblem gyntaf, mae gan y gwrthdaro a ddisgrifir y potensial i arwain at ganlyniadau cadarnhaol. Er enghraifft, mae'n bosibl y bydd un unigolyn yn rhoi cynnig ar rywbeth gwahanol amser swper ac yn darganfod ei fod yn ei hoffi, neu fe allai'r grŵp o chwaraewyr benderfynu rhoi cynnig ar gêm newydd gyda’i gilydd.
Er bod pob unigolyn ifanc yn y clip yn disgrifio gwrthdaro, does dim rhaid i hyn arwain at ganlyniadau negyddol. Mae gwrthdaro yn rhan o fywyd bob dydd. Gall gwrthdaro sy’n cael ei reoli’n dda fod yn rym creadigol, sy’n galluogi pobl i drafod syniadau nad ydynt o bosibl wedi eu hystyried o’r blaen a rhoi cynnig ar ddulliau newydd o fynd i’r afael â heriau. Un o nodau addysg heddwch yw cynorthwyo plant a phobl ifanc i ddatblygu eu cymwyseddau i reoli gwrthdaro drostynt eu hunain. Gallai hyn gynnwys sgiliau fel rheoli emosiynau (cyn i ddadl ddod yn ‘broblem fawr iawn’), cyfathrebu’n glir a gwrando ar ei gilydd gydag empathi, yn ogystal â gwybod pryd i alw ar drydydd parti am help.