14.2 Makundi ya vyakula na virutubishi vyao

Vyakula vikuu (kabohidrati)

Katika sehemu nyingi duniani, watu hula aina moja ya chakula kikuu kwa kila mlo. Chakula hiki kikuu kinaweza kuwa injera, mchele, mahindi, ngano, mtama, mihogo, ndizi, kocho, bulla, godere, shenkora, gishta, shelisheli au chakula kingine cha wanga cha bei nafuu kilicho na kabohidrati. Vyakula hivi hupatia mwili nguvu. Hata hivyo, mwili unahitaji aina zingine za vyakula pia ili kukua na kudumisha afya.

Vyakula vya kukuza au vijenzi (protini)

Nyama, samaki, na jibini ni vyakula vyenye virutubishi lakini hubeba vimelea au ugonjwa vikiliwa kabla ya kupikwa. Wanawake wajawazito wanapaswa kula samaki, nyama, au jibini baada ya kupikwa au kuondolewa vijidudu tu.

Vyakula vya kukuza (vijenzi) huwa na protini inayohitajika kwa kukuza misuli, mifupa na damu dhabiti. Kila mtu anahitaji protini ili kuwa mwenye afya na kukua. Vyakula vingine vijenzi vilivyo na protini nyingi ni:

  • Jamii kunde (maharagwe, kunde, soya na ndengu )
  • Mayai
  • Jibini, maziwa na mtindi
  • Njugu na mbegu
  • Nafaka, ngano, na mchele
  • Nyama, kuku, na samaki

Vyakula vitoavyo nguvu (sukari na mafuta)

Vyakula vitoavyo nguvu huwa na sukari na mafuta, ambavyo huupa mwili nguvu. Kila mtu huhitaji vyakula hivi ili kudumisha afya. Vyakula vingine vitoavyo nguvu vilivyo na sukari nyingi ni:

  • Matunda
  • Asali

Vyakula vingine vitoavyo nguvu vilivyo na mafuta kwa wingi ni:

  • Njugu zingine (kwa mfano karanga) na mbegu zingine (kwa mfano alizeti)
  • Parachichi
  • Mafuta ya mboga, siagi, na mafuta ya nguruwe
  • Nyama yenye mafuta
  • Maziwa na jibini
  • Mayai
  • Samaki.

Siku hizi watu wengi hula sukari na mafuta mengi kuliko wanavyohitaji. Hii ni kwa sababu watu wengi hunywa soda yenye sukari au hula vyakula wanavyopata vikiwa vishatayarishwa badala ya vyakula vinavyotengenezwa nyumbani. Vyakula vilivyotayarishwa, vyenye sukari na mafuta ni ghali na si bora kama bidhaa mbichi. Pia huharibu meno. Ni bora kula vyakula vyenye nguvu vya asilia kuliko vilivyotayarishwa.

Vyakula vilinzi (vitamini na madini)

Vyakula vilinzi huwa na vitamini na madini na huusaidia mwili kupigana na maambukizi na kudumisha afya na uthabiti wa macho, ngozi na mifupa. Vitamini na madini pia huitwa virutubishi vidogo kwa sababu ni vidogo mno. Matunda na mboga huwa na vitamini na madini kwa wingi. Ni muhimu wanawake wajawazito kula aina nyingi za matunda na mboga iwezekanavyo. Katika sehemu itakayofuata tutajadili aina tano za vitamini na madini muhimu ambazo wanawake wajawazito na wanaonyonyesha wanapaswa kula kila siku.

14.1.3 Kula vizuri kwa garamakidogo

14.2.1 Aina tano muhimu za vitamini na madini