Ymarfer corff ac iechyd meddwl
Ymarfer corff ac iechyd meddwl

Dechreuwch y cwrs yma am ddim nawr. Crëwch gofrif a mewngofnodwch. Ar ôl o chi gwblhau cwrs byddwch yn derbyn datganiad cyfranogiad neu fathodyn digidol os oes un ar gael.

Cwrs am ddim

Ymarfer corff ac iechyd meddwl

3 Pam fod ymarfer corff yn gwella iechyd meddwl?

Hyd yma, rydym wedi gweld llawer iawn o dystiolaeth yn dangos bod ymarfer corff yn gallu cael effaith gadarnhaol ar iechyd meddwl, ond pam? Pam fod cymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol yn arwain at well iechyd meddwl? Yn y gweithgaredd nesaf, byddwn yn ceisio ateb y cwestiwn hwn.

Gweithgaredd 4 Pam fod ymarfer corff yn fuddiol i iechyd meddwl?

Timing: Dylech ganiatáu tua 35 munud

Gwnewch restr o’r rhesymau a allai egluro pam fod ymarfer corff yn gwella iechyd meddwl.

Nawr, gwrandewch ar Drac 2, ‘Gweithgarwch corfforol ac iechyd meddwl: pam mae’n gweithio?’. Yn y clip hwn, mae Dr Gaynor Parfitt a’r Athro Adrian Taylor yn trafod rhai o’r damcaniaethau arfaethedig ynghylch pam fod ymarfer corff yn gwella iechyd meddwl.

Darparwyd y fersiwn sain Gymraeg gan artistiaid trosleisio. Mae’r ffeil sain wreiddiol ar gael yma. [Tip: daliwch Ctrl a chliciwch dolen i'w agor mewn tab newydd. (Cuddio tip)]

Download this audio clip.Audio player: Gweithgarwch corfforol ac iechyd meddwl: pam mae’n gweithio?
Dr Gaynor Parfitt – Seicolegydd Ymarfer Corff, Prifysgol Caerwysg
Dylai effaith ymarfer corff ar iechyd meddwl weithio i bawb, yn syml oherwydd y mecanweithiau sylfaenol posibl y credir eu bod yn esbonio pam y byddai gweithgarwch corfforol yn cael effaith. Ac mae’r mecanweithiau hynny’n amrywio o effeithiau penodol gweithgarwch corfforol ar niwro-drosglwyddwyr yn yr ymennydd i’r effaith mae gwneud rhywfaint o ymarfer corff yn ei gael fel amser allan, fel ffordd o dynnu eich sylw oddi wrth eich pryderon bob dydd. Mae gan bob un o’r damcaniaethau hynny gryfderau a gwendidau – p’un ai a ydyn ni’n siarad am esboniad niwro-drosglwyddwr neu esboniad endorffin, neu am y feistrolaeth, yr hyder y gallwch ei gael o wneud ymarfer corff.
Yr Athro Adrian Taylor - Seicolegydd Ymarfer Corff, Prifysgol Caerwysg
Gallwn siarad am brosesau bioffisegol neu brosesau seicogymdeithasol... Mae’n ddefnyddiol edrych ar brosesau seicogymdeithasol. Rydyn ni’n ei alw yn ‘y tair C’ o ran sut mae pobl yn teimlo am eu galluoedd, faint o reolaeth sydd ganddynt dros eu hymddygiad a sut mae’n effeithio ar eu hiechyd a hefyd, faint o gwmni a sut berthynas sydd ganddynt â phobl eraill. Mae’n ymddangos bod y tri pheth hynny’n bwysig ar gyfer iechyd meddwl. Os ydyn ni’n teimlo’n dda am yr hyn rydyn ni’n ei wneud, rydyn ni’n tueddu i deimlo’n well amdanom ni’n hunain a bydd gennym well iechyd meddwl. Os ydyn ni’n teimlo mewn rheolaeth, rydyn ni’n gallu rheoli beth rydyn ni’n ei neud, mae gennym ddewis, rheolaeth dros beth rydyn ni’n ei wneud, ac rydyn ni’n teimlo ei fod yn gwneud gwahaniaeth i sut ydym ni. Ac os ydyn ni’n teimlo bod gan bobl eraill ddiddordeb ac os ydyn ni’n gallu uniaethu â phobl eraill, yna mae hynny’n ein helpu ni i deimlo’n well amdanom ni’n hunain ac mae ein hiechyd meddwl yn tueddu i fod yn well.
Dr Gaynor Parfitt – Seicolegydd Ymarfer Corff, Prifysgol Caerwysg
Ni fydd rhai pobl yn gwerthfawrogi hyn nac yn derbyn eu bod yn dod yn fwy cyfrifol yn gorfforol yn eu bywydau, neu eu bod yn mynd yn fwy ffit yn gorfforol, o bosib oherwydd eu problemau iechyd meddwl eraill. Felly, efallai na fydd yn gweithio mor llwyddiannus o safbwynt meistrolaeth. Ond nid yw hynny’n golygu nad yw’r newidiadau niwro-seicolegol eraill yn digwydd.
Yr Athro Adrian Taylor - Seicolegydd Ymarfer Corff, Prifysgol Caerwysg
Mae gan bobl ddiddordeb yn y cysylltiad rhwng gweithgarwch corfforol ac iechyd meddwl drwy brosesau bioffisegol. Mae prosesau bioffisegol yn gallu cynnwys sawl peth, mae newid tymheredd yn un ohonyn nhw. Wrth i chi wneud ymarfer corff rydych yn cynhesu, ac mae hynny wedi’i gysylltu â theimlo’n well. Felly, efallai mai newidiadau dros dro fydd y rheini. Ond o ran newidiadau mwy hirdymor drwy gyfnod hir o weithgarwch, beth fydd rhai o’r newidiadau? Efallai bod llai o densiwn yn y cyhyrau yn un ohonynt, fel eich bod yn teimlo’n llai cynhyrfus a dan lai o straen sy’n golygu newidiadau corfforol fel y cyhyrau’n ymlacio.
Dr Gaynor Parfitt – Seicolegydd Ymarfer Corff, Prifysgol Caerwysg
Mae problemau gyda’r esboniad niwro-drosglwyddwyr, yr esboniad endorffin a’r esboniad thermagenic, sef bod y cyhyrau’n cynhesu, a’r cyhyrau’n llacio, oherwydd cyn gynted ag y byddaf yn dechrau gwneud ymarfer corff bydd mwy o ocsigen yn cael ei gludo drwy’r corff, sy’n creu endorffiniau a niwro-drosglwyddwyr ac yn ymlacio’r cyhyrau, fel bod yr holl systemau ar waith. Felly, nid yw’n bosibl dweud mai’r un peth yma sy’n cael yr effaith. Ac felly, rydym erbyn hyn yn siarad llawer iawn mwy am gael synergedd, cael cyfuniad o’r mecanweithiau hynny i esbonio pam ei fod yn gweithio.
Yr Athro Adrian Taylor - Seicolegydd Ymarfer Corff, Prifysgol Caerwysg
Gallai rhai eraill gynnwys newidiadau yn y ffordd mae’r ymennydd yn gweithio. Fwyfwy, mae gan bobl ddiddordeb yn natblygiad y clefyd Alzheimer a dementia ymysg pobl hŷn, ac a yw gweithgarwch corfforol yn dylanwadu ar hynny drwy ryw fath o broses adfywio meinwe’r ymennydd sy’n gysylltiedig â gweithrediad gwybyddol. Felly, mae rhywfaint o dystiolaeth bod ymarfer corff yn gallu dylanwadu ar sut rydyn ni’n prosesu gwybodaeth, sy’n gysylltiedig â newidiadau yn yr ymennydd. Mae pobl eraill yn aml yn sôn am ostyngiadau mewn iselder sy’n gysylltiedig ag endorffinau. Mae endorffinau’n foleciwlau eithaf cymhleth, nid yw mor syml â chynyddu endorffinau, mae’n bosib bod pethau eraill fel dopamine, sy’n bwysicach ac yn gysylltiedig â hwyliau a lleihau iselder. Felly, mae ymarfer corff yn gallu gwella iechyd meddwl mewn sawl ffordd, sawl ffordd fioffisegol.
End transcript: Gweithgarwch corfforol ac iechyd meddwl: pam mae’n gweithio?
Gweithgarwch corfforol ac iechyd meddwl: pam mae’n gweithio?
Interactive feature not available in single page view (see it in standard view).

Sut mae eich esboniadau’n cymharu â’r rhai a amlinellwyd yn y darnau rydych wedi’u darllen neu wedi gwrando arnyn nhw? Efallai yr hoffech ddefnyddio’r adran sylwadau isod i rannu eich safbwyntiau am yr esboniadau sydd fwyaf credadwy i chi, a rhoi sylwadau ar bostiadau eraill gan aelodau o’ch grŵp.

Sylw

Nid oes un ddamcaniaeth na rhagdybiaeth wedi’i derbyn yn gyffredinol i esbonio’r cysylltiad rhwng ymarfer corff ac iechyd meddwl. Yn hytrach, mae sawl rhagdybiaeth wahanol wedi’u cynnig. Gellir rhannu’r rhain yn ddau gategori: (1) corfforol neu fioffisegol a (2) seicolegol neu seicogymdeithasol.

Inga Spence/Alamy
Ffigur 1 Mae ymarfer corff yn gallu gwneud i ni deimlo’n well ac mae’n gallu gwella ein hwyliau

Mae tystiolaeth bod ymarfer corff yn cael effaith gadarnhaol ar iechyd meddwl, ond yn ymarferol gall fod yn anodd nodi’r union resymau pam. Gallai hyn fod oherwydd bod cyfuniad o ffactorau yn arwain at well iechyd meddwl, yn hytrach nag un ffactor. Hefyd, oherwydd bod pawb yn wahanol, gall yr esboniadau dros well iechyd meddwl amrywio’n ôl y person dan sylw.

E233_3

Ewch â'ch dysgu ymhellach

Gall gwneud y penderfyniad i astudio fod yn gam mawr, a dyna pam y byddwch eisiau Prifysgol y gellir ymddiried ynddi. Mae gan y Brifysgol Agored 50 mlynedd o brofiad yn cyflwyno dysgu hyblyg ac mae 170,000 o fyfyrwyr yn astudio gyda ni ar hyn o bryd. Cymerwch gip ar holl gyrsiau'r Brifysgol Agored.

Os ydych chi'n newydd i astudio ar lefel addysg uwch, darganfyddwch fwy am y mathau o gymwysterau rydyn ni'n eu cynnig, gan gynnwys ein cyrsiau lefel Mynediad a Thystysgrifau.

Ddim yn barod ar gyfer astudiaeth Prifysgol yna porwch dros 1000 o gyrsiau am ddim ar OpenLearn a chofrestrwch i'n cylchlythyr i glywed am gyrsiau newydd am ddim, wrth iddynt gael eu rhyddhau.

Bob blwyddyn, mae miloedd o fyfyrwyr yn penderfynu astudio gyda'r Brifysgol Agored. Gyda dros 120 o gymwysterau, mae gennym y cwrs iawn i chi.

Gofynnwch am brosbectws Prifysgol Agored