2.3 Quản lý đàn cá và kỹ thuật cho ăn

Hai trong số những lĩnh vực công nghệ quan trọng đã thúc đẩy sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản trên toàn thế giới là hoàn thiện chu kỳ sản xuất và phát triển dinh dưỡng cho vật nuôi. Việc hoàn thiện chu kỳ sản xuất được thực hiện thông qua quản lý đàn cá bố mẹ, kích thích sinh sản, thu và ấp trứng, cũng như ương nuôi và cai thức ăn cho giai đoạn cá giống. Mỗi giai đoạn này đều có những yêu cầu riêng về phúc lợi động vật và cần được xem xét, đánh giá một cách phù hợp. Bên cạnh đó, sự phát triển của các trại sản xuất giống đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các chương trình chọn giống, qua đó làm thay đổi nhiều đặc điểm của vật nuôi thủy sản. Lĩnh vực công nghệ quan trọng thứ hai là dinh dưỡng, đặc biệt là sự phát triển của các loại thức ăn công nghiệp đáp ứng nhu cầu của nhiều loài nuôi khác nhau. Những tiến bộ này góp phần giải quyết một số vấn đề về phúc lợi động vật, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức mới cần được quan tâm.

Sinh sản và di truyền:

Các thực hành sinh sản, bao gồm lựa chọn đàn bố mẹ, điều kiện môi trường trong quá trình ấp nở, chế độ dinh dưỡng cho ấu trùng và các thao tác kỹ thuật trong quá trình sinh sản, cùng với những đặc điểm di truyền hình thành từ các thực hành này, đều là những yếu tố có ảnh hưởng quan trọng đến phúc lợi của cá. Chương trình chọn giống có thể mang lại cả tác động tích cực và tiêu cực đối với phúc lợi động vật. Về mặt tích cực, chọn giống có thể tạo ra các dòng cá ít hung hăng hơn, dễ thích nghi với điều kiện nuôi hoặc có khả năng kháng bệnh tốt hơn. Tuy nhiên, quá trình này cũng có thể làm gia tăng một số bất thường về hình thái như dị tật cột sống hoặc xương hàm, từ đó ảnh hưởng đến khả năng bắt mồi, bơi lội và hô hấp. Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc gây mê không phù hợp hoặc thao tác không đúng kỹ thuật đối với đàn bố mẹ có thể gây ra những rủi ro nghiêm trọng đối với phúc lợi và khả năng sống sót của vật nuôi, đặc biệt trong giai đoạn sinh sản khi chúng phải chịu áp lực sinh lý lớn. Một ví dụ điển hình về thực hành sinh sản gây ảnh hưởng tiêu cực đến phúc lợi động vật là phương pháp cắt cuống mắt ở tôm (eyestalk ablation). Kỹ thuật này được sử dụng để kích thích thành thục sinh dục và sinh sản nhưng có thể gây đau đớn và căng thẳng, làm mất cân bằng sinh lý, suy giảm khả năng sinh sản, thay đổi biểu hiện của các gen liên quan đến miễn dịch, tăng tỷ lệ chết ở đàn bố mẹ và làm giảm chất lượng con giống, chẳng hạn như giảm khả năng chống chịu với các yếu tố gây stress môi trường và các bệnh thường gặp. Vì vậy, việc phát triển và áp dụng các kỹ thuật thay thế nhằm cải thiện phúc lợi tôm bố mẹ là một ưu tiên quan trọng. Các giải pháp có thể bao gồm cải tiến quy trình sản xuất giống, tối ưu hóa tỷ lệ đựcái, sử dụng thức ăn chất lượng cao cho đàn bố mẹ, triển khai các chương trình chọn giống phù hợp, lựa chọn dòng giống thích hợp, đào tạo nhân viên và áp dụng các biện pháp quản lý hướng đến nâng cao phúc lợi động vật.

Trong video dưới đây, Tiến sĩ Simao Zacarias trình bày những nghiên cứu và kết quả nổi bật của ông trong lĩnh vực này:

Lưu ý: Video của bên thứ ba này được liên kết chỉ nhằm mục đích minh họa; bản quyền và quyền kiểm soát nội dung hoàn toàn thuộc về đơn vị phát hành gốc.

Để hiểu rõ hơn về nội dung này, vui lòng xem video dưới đây:

Lưu ý: Video của bên thứ ba này được liên kết chỉ nhằm mục đích minh họa; bản quyền và quyền kiểm soát nội dung hoàn toàn thuộc về đơn vị phát hành gốc.

Phương pháp cho ăn và dinh dưỡng:

Việc cung cấp khẩu phần ăn đầy đủ và cân đối về dinh dưỡng là yêu cầu cơ bản để đảm bảo tăng trưởng, duy trì các chức năng sinh lý, tăng cường năng lực miễn dịch và bảo vệ sức khỏe của vật nuôi thủy sản. Bên cạnh việc áp dụng phương pháp cho ăn phù hợp, chất lượng và số lượng thức ăn cũng có ý nghĩa quyết định đối với phúc lợi động vật. Khẩu phần không đầy đủ hoặc thức ăn kém chất lượng có thể làm vật nuôi bị căng thẳng, giảm khả năng chống chịu với các tác nhân bất lợi, đồng thời làm gia tăng sự cạnh tranh giữa các cá thể, khiến những cá thể yếu thế khó tiếp cận nguồn thức ăn. Nhiều loài thủy sản còn biểu hiện những hành vi mong đợi rõ rệt đối với loại thức ăn ưa thích, cho thấy thức ăn không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh lý mà còn liên quan đến trạng thái cảm xúc và động lực hành vi của chúng. Do đó, một trong những yêu cầu quan trọng để đảm bảo phúc lợi là cung cấp khẩu phần phù hợp với từng loài và từng giai đoạn phát triển. Tuy nhiên, phần lớn động vật thủy sản là động vật biến nhiệt nên việc thiếu thức ăn trong thời gian ngắn thường gây ít tác động bất lợi hơn so với động vật hằng nhiệt. Hệ thống quản lý và xử lý nước cũng cần được thiết kế phù hợp với chế độ cho ăn. Ví dụ, trong các ao nuôi không bón phân, nơi vật nuôi chủ yếu khai thác nguồn thức ăn tự nhiên và chỉ được bổ sung thêm thức ăn, yêu cầu quản lý môi trường thường không quá cao. Ngược lại, trong các hệ thống nuôi thâm canh khép kín sử dụng hoàn toàn thức ăn công nghiệp, cần vệ sinh hệ thống định kỳ và duy trì nguồn nước sạch liên tục nhằm hạn chế sự tích tụ chất thải và bảo đảm chất lượng nước ổn định.

Last modified: Friday, 18 September 2026, 4:45 PM