4.2 Tiêu chí lựa chọn các chỉ số phúc lợi vận hành (OWIs) – lý thuyết và thực tiễn
Khi lựa chọn các chỉ số phúc lợi vận hành (Operational Welfare Indicators – OWIs) để đưa vào hệ thống đánh giá phúc lợi (Welfare Assessment Scheme – WAS), cần tuân theo những nguyên tắc nào? Phần này trình bày những vấn đề quan trọng cần cân nhắc, bởi tiêu chí lựa chọn có thể khác nhau tùy theo loài nuôi, hệ thống sản xuất và mục tiêu của từng chương trình đánh giá phúc lợi.
Tiêu chí lựa chọn OWIs phù hợp trong hệ thống đánh giá phúc lợi (WAS):
Trước hết, cần xây dựng một bộ tiêu chí để xác định những chỉ số nào sẽ được đưa vào đánh giá phúc lợi của động vật nuôi. Bộ tiêu chí này cần đáp ứng đồng thời các yêu cầu về mặt lý thuyết và tính thực tiễn khi áp dụng tại trang trại, bao gồm:
- Toàn diện nhưng tối giản (Comprehensive, but minimalistic) - Bộ chỉ số cần bao quát đầy đủ các khía cạnh quan trọng của phúc lợi động vật, đồng thời tránh các chỉ số trùng lặp, chồng chéo hoặc không cần thiết.
- Độc lập (Independent) - Mỗi chỉ số cần phản ánh một khía cạnh riêng biệt của phúc lợi và cung cấp thông tin độc lập. Việc diễn giải một chỉ số không nên phụ thuộc hoặc gắn chặt với các chỉ số khác.
- Có khả năng lặp lại (Repeatability) - Các chỉ số phải cần có khả năng đo lường một cách nhất quán và cho kết quả tương tự khi áp dụng nhiều lần trong trại nuôi.
- Có giá trị và khả thi (Validity and feasibility) - Các chỉ số cần được kiểm chứng khoa học, có độ tin cậy cao, có thể kiểm tra hoặc đánh giá lại (auditable), đồng thời đủ đơn giản và thực tiễn để người nuôi có thể áp dụng.
Như đã trình bày trong Chuyên đề 3, việc lựa chọn các OWIs phụ thuộc vào nhiều yếu tố như hệ thống sản xuất, giai đoạn phát triển của vật nuôi và mục tiêu cụ thể của chương trình đánh giá. Mỗi chỉ số đều có những ưu điểm, hạn chế và yêu cầu riêng trong quá trình lấy mẫu; vì vậy, cần được xem xét cẩn thận trước khi đưa vào sử dụng. Bên cạnh đó, các phương pháp xây dựng hệ thống đánh giá phúc lợi khác nhau cũng có thể yêu cầu cách tổ chức và áp dụng các OWIs khác nhau.
Trong video dưới đây, Giáo sư Ana Roque (IRTA) trình bày quy trình lựa chọn các OWIs và xây dựng một hệ thống đánh giá phúc lợi toàn diện cho cá tráp biển (seabream), được phát triển trong khuôn khổ dự án MedAID thuộc Chương trình EU Horizon 2020.
Lưu ý: Video của bên thứ ba này chỉ được sử dụng với mục đích minh họa. Bản quyền và quyền quản lý nội dung hoàn toàn thuộc về đơn vị sở hữu video.
Một quy trình tương tự cũng được trình bày trong báo cáo "Methodology for Assessing Welfare in MMFF", được xây dựng trong khuôn khổ dự án PerformFISH project do Liên minh Châu Âu (EU) tài trợ.