วิดีโอต่อไปนี้ แนะนำตัวชี้วัดสวัสดิภาพเชิงปฏิบัติการ (OWIs) โดยย่อ วีดีโอนี้จัดทำขึ้นสำหรับงานประชุมเชิงปฏิบัติการ ณ วิทยาลัยชุมชน ด่งท้าป (Dong Thap Community College) ในเดือนกันยายน พ.ศ.2567 โดยอ้างอิงจากงานวิจัยที่กำลังดำเนินการอยู่ซึ่งเป็นการพัฒนาตัวชี้วัดสวัสดิภาพเชิงปฏิบัติการ (OWIs) สำหรับการเลี้ยงปลาสวาย ในวีดีโอนี้ เป็นการแนะนำเฉพาะตัวชี้วัดทางกายภาพโดยตรง (การตรวจวัดจากตัวปลาโดยตรง) เพียงบางประการเท่านั้น

สามารถดาวโหลดเนื้อหาบรรยายวิดีโอได้ที่นี่

การประเมินสวัสดิภาพของสัตว์บกและสัตว์น้ำโดยพื้นฐานมีความแตกต่างกันอย่างมาก สภาพแวดล้อมหรือพื้นที่ของการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำมีข้อจำกัด/ความท้าทายในทางปฏิบัติเฉพาะตัวเนื่องมาจากสภาพแวดล้อมใต้น้ำเป็นแบบ 3 มิติ (ความลึก-ความกว้าง-ความยาว) ที่มีความแตกต่างหลากหลาย เพียงแค่ความแตกต่างระหว่างน้ำจืดและน้ำเค็มอย่างเดียว ก็ส่งผลต่อระดับความสำคัญของปัจจัยเสี่ยงบางอย่างที่แตกต่างกันออกไป และด้วยเหตุนี้จึงมีความเกี่ยวข้องกับตัวชี้วัดบางประการที่จะนำมาใช้ด้วย (ตัวชี้วัดต้องปรับเปลี่ยนตามให้เหมาะสมกับบริบทนั้นๆ)

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดของเรื่องนี้คือความสำคัญของปัจจัยคุณภาพน้ำบางประการมที่แตกต่างกันไปตามระบบการเลี้ยง โดยการเลี้ยงในระบบเปิด (เช่น บ่อดิน หรือแหล่งน้ำธรรมชาติ) มักจะเผชิญกับปัญหาผลกระทบคุณภาพน้ำจากภายนอกมากกว่า ในขณะที่การเลี้ยงในระบบปิด (เช่น ระบบเลี้ยงที่หมุนเวียนน้ำกลับมาใช้) มักเผชิญปัญหาความท้าทายที่เกิดจากภายในระบบการเลี้ยงเองมากกว่า (เช่น การบำรุงรักษาอุปกรณ์) อย่างไรก็ตาม คุณภาพน้ำบางประการมีความจำเป็นที่จะต้องเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่องไม่ว่าจะเป็นระบบเลี้ยงใดก็ตาม (เช่น อุณหภูมิและปริมาณออกซิเจน)

สภาพแวดล้อมใต้น้ำแบบ 3 มิติ เป็นข้อจำกัดในการมองเห็นตัวสัตว์จากผิวน้ำ ยกเว้นว่าจะมีการใช้อุปกรณ์ตรวจวัดหรือการสุ่มตรวจเข้ามาช่วย ซึ่งข้อจำกัดดังกล่าวกลายเป็นอุปสรรคความท้าทายที่เพิ่มขึ้นในการระบุและติดตามสัตว์น้ำเป็นรายตัว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในฟาร์มที่เลี้ยงสัตว์น้ำมากกว่า 100,000 ตัว นอกจากนี้ การเลี้ยงสัตว์น้ำในระดับที่มีความหนาแน่นสูง ก็ยิ่งเพิ่มความยากลำบากในการติดตาม/ประเมินผลเหล่านี้

ประเด็นความท้าทายและความกังวลที่หลากหลายอย่างมากที่เกิดขึ้นในพื้นที่สภาพแวดล้อมการเลี้ยงสัตว์น้ำส่งผลให้การประเมินสวัสดิภาพสัตว์และดัชนีตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้อง (WIs) มีความจำเพาะเจาะจงกับบริบทของแต่ละพื้นที่นั้นๆอย่างมาก การคัดเลือกดัชนีตัวชี้วัดอย่างรอบคอบจึงเป็นสิ่งจำเป็น เพราะไม่มีดัชนีตัวชี้วัดใดเพียงตัวเดียวที่สามารถครอบคลุมทุกมิติของระบบการเลี้ยง ทุกชนิดพันธุ์สัตว์ และทุกความต้องการเฉพาะด้านของสัตว์เหล่านั้นได้ทั้งหมด  (ดูภาพข้างล่าง ภาพที่ 3.1 จาก Stien et. al. 2020). การประเมินสวัสดิภาพสัตว์น้ำที่แม่นยำและเชื่อถือได้ จึงจำเป็นต้องใช้ชุดดัชนีตัวชี้วัดที่เฉพาะสำหรับแต่ละชนิดพันธุ์ (และบางครั้งอาจต้องจำเพาะกับะระบบการเลี้ยง) ซึ่งเมื่อนำตัวชี้วัด (WIs) หลายๆ ตัวมาประเมินรวมกันจะช่วยให้เห็นภาพรวมของสวัสดิภาพสัตว์น้ำได้อย่างครอบคลุม  

ตัวชี้วัดสวัสดิภาพสัตว์ (WIs) สามารถจัดจำแนกได้หลายรูปแบบ  รวมถึงการจำแนกว่าตัวชี้วัดนั้นสะท้อนสวัสดิภาพของสัตว์โดยตรงได้มากน้อยเพียงใด (ตัวชี้วัดทางตรงที่ประเมินจากตัวสัตว์ เปรียบเทียบกับ ตัวชี้วัดทางอ้อมที่ประเมินจากปัจจัยความเสี่ยง) และการจำแนกตามความสะดวกในการนำไปปฏิบัติจริงในฟาร์ม (เช่น ตัวชี้วัดสวัสดิภาพเชิงปฏิบัติการที่ประเมินในสถานที่จริง (OWIs) เปรียบเทียบกับ ตัวชี้วัดที่ประเมินในห้องปฏิบัติการ/ที่ต้องส่งตรวจในห้องปฏิบัติการ (LABWIs) นอกจากนี้ ตัวชี้วัดสวัสดิภาพของสัตว์ (Wis) ยังสามารถแบ่งย่อยได้อีกตามระดับของปริมาณแรงงานและระยะเวลาที่ต้องใช้ในการประเมินในสถานที่จริง (เช่น ตัวชี้วัดสวัสดิภาพเชิงปฏิบัติการแบบอัตโนมัติเปรียบเทียบกับตัวชี้วัดสวัสดิภาพแบบที่ต้องใช้คนประเมิน) และแบ่งตามการจัดเก็บข้อมูลว่าเป็นการวัดแบบรายตัวหรือแบบกลุ่ม

ตารางข้างล่างเป็นตารางสรุปกลุ่มหลักๆของตัวชี้วัดสวัสดิภาพสัตว์ ( Wis) 

หน่วยการเรียนรู้นี้จะช่วยอธิบายถึงบทบาทของตัวชี้วัดสวัสดิภาพ (WIs) ต่างๆที่สามารถนำไปใช้ภายใต้หัวข้อที่กล่าวมาข้างต้น หากต้องการรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับตัวชี้วัดสวัสดิภาพการปฏิบัติงานในปลา สามารถดูได้จากวิดีโอต่อไปนี้

หมายเหตุ: วิดีโอจากแหล่งภายนอกนี้นำมาใช้เพื่อประกอบการนำเสนอเท่านั้น ลิขสิทธิ์และการควบคุมดูแลทั้งหมดเป็นขององค์กรผู้ผลิตวิดีโอต้นฉบับโดยสิ้นเชิง