4.1 บทนำ
หน่วยการเรียนรู้นี้ประกอบด้วยกรอบแนวทางสำหรับการพัฒนาและดำเนินการระบบการประเมินสวัสดิภาพ (WAS) ซึ่งรวมถึงเกณฑ์ในการคัดเลือกตัวชี้วัดสวัสดิภาพสัตว์เชิงปฏิบัติการ (OWIs) ที่เหมาะสม การเปรียบเทียบระบบการให้คะแนนภายใต้บริบทที่แตกต่างกัน และข้อควรพิจารณาที่สำคัญในการแปรผลลัพธ์จากตัวชี้วัดสวัสดิภาพสัตว์เชิงปฏิบัติการ (OWIs) ร่วมกันเพื่อนำไปสู่การสรุปผลของระบบการประเมินสวัสดิภาพ (WAS)
ในการประเมินสวัสดิภาพสัตว์นั้นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งคือต้องเข้าใจในแนวทางปฏิบัติที่หลากหลายที่มีอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งแต่ละแนวทางถูกออกแบบและจัดโครงสร้าง (การจัดวางระบบตัวชี้วัด) มาให้เหมาะกับวัตถุประสงค์เฉพาะแม้แต่จะเป็นสัตว์ชนิดเดียวกันและอยู่ในช่วงวัยเดียวกัน วิธีการเลือกใช้ตัวชี้วัดสวัสดิภาพเชิงปฏิบัติการ ระบบการให้คะแนน วิธีการวิเคราะห์ และการสรุปผล ซึ่งข้อสรุปที่ได้จากการประเมินก็อาจมีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงขึ้นอยู่กับว่าการประเมินนั้นๆ ทำเพื่ออะไร เพื่อเป็นการเฝ้าระวังตามปกติ เพื่อการตรวจประเมินรับรองมาตรฐาน หรือเพื่อการวิจัยเกี่ยวกับผลกระทบของปัจจัยกระตุ้นความเครียด
ไม่ว่าจะทำการประเมินด้วยวัตถุประสงค์ใดๆก็ตาม การประเมินสวัสดิภาพทุกรูปแบบควรต้องมีลักษณะสำคัญบางประการ ได้แก่ ความครบถ้วนสมบูรณ์ ความถูกต้องแม่นยำ ความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ และการกำหนดเกณฑ์ขั้นต่ำที่สมเหตุสมผลสำหรับสวัสดิภาพที่ 'ยอมรับได้' ซึ่งแง่มุมของลักษณะเหล่านี้บางส่วนได้อธิบายไปแล้ว ส่วนแง่มุมอื่น ๆ จะอธิบายอย่างละเอียดเพิ่มเติมภายในหน่วยการเรียนรู้นี้
ความครบถ้วนสมบูรณ์ ระบบการประเมินสวัสดิภาพสัตว์ (WAS) ที่ดีและครอบคลุมรอบด้าน อย่างน้อยที่สุดควรที่จะครอบคลุมทั้งตัวชี้วัดสวัสดิภาพสัตว์ที่ประเมินจากตัวสัตว์ (Animal-based OWIs) และตัวชี้วัดที่ประเมินจากปัจจัยความเสี่ยง (Risk-based OWIs) ทั้งนี้เพื่อให้มั่นใจว่าได้มีการระบุไว้ทั้งความเสี่ยงต่อสวัสดิภาพและผลกระทบจริงที่เกิดขึ้นกับสัตว์ซึ่งจะครอบคลุมทั้งความรับผิดชอบที่สามารถตรวจสอบได้ตามมาตรฐานและโอกาสในการพัฒนายกระดับคุณภาพชีวิตของสัตว์ นอกจากนี้ ตัวชี้วัดสวัสดิภาพสัตว์เชิงผลลัพธ์ (Output-based WIs) ควรครอบคลุมทั้งด้านร่างกายและจิตใจ และงรวมถึงการวัดผลที่สะท้อนถึงสวัสดิภาพเชิงบวก (เช่น การประเมินพฤติกรรม) ด้วย
ความถูกต้องแม่นยำ ตัวชี้วัดสวัสดิภาพสัตว์ (WIs) จะต้องผ่านการทดสอบอย่างชัดเจน เพื่อให้มั่นใจว่าเป็นตัวชี้วัดที่ถูกต้องเที่ยงตรง ซึ่งสามารถสะท้อนถึงสภาวะสวัสดิภาพของสัตว์ได้อย่างน้อยบางส่วนหรือบางแง่มุม การพิสูจน์ความถูกต้องแม่นยำ (Validation) สามารถทำได้โดยการหาความสัมพันธ์กับมาตรการอื่นๆที่ได้รับการยอมรับแล้ว หรือโดยการใช้การทดสอบหลายๆ รูปแบบภายใต้สภาวะที่แตกต่างกันที่มีแนวโน้มที่จะส่งผลให้สภาวะสวัสดิภาพของสัตว์เพิ่มขึ้นหรือลดลงได้ (เช่น การจัดการเลี้ยงดูที่ก่อให้เกิดความเครียด)
ความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ ดังที่ได้กล่าวไว้ในหน่วยการเรียนรู้ที่ 3 ตัวชี้วัดสวัสดิภาพสัตว์เชิงผลลัพธ์ จะต้องมีความเรียบง่ายเพียงพอที่จะนำไปใช้จริงในฟาร์มได้โดยที่ไม่ต้องใช้เวลาหรือทรัพยากรมากเกินไป ด้วยเหตุนี้ ระบบการประเมินสวัสดิภาพสัตว์ (WASs) ส่วนใหญ่จึงนิยมใช้ตัวชี้วัดสวัสดิภาพสัตว์ (WIs) ที่ไม่คุกคามร่างกายสัตว์ (Non-invasive) และสามารถดำเนินการได้จากระยะไกลเพื่อลดการรบกวนต่อสัตว์หรือต่อกิจวัตรประจำวันของฟาร์มให้น้อยที่สุด
การกำหนดเกณฑ์ขั้นต่ำสำหรับสวัสดิภาพสัตว์ที่ยอมรับได้ ความท้าทายสำคัญในจุดนี้ คือการระบุว่า ณ จุดใดที่ตัวชี้วัดเฉพาะหรือสภาวะการเลี้ยงดูเฉพาะนั้นๆ จะถือว่ามีความเหมาะสมเพียงพอที่จะตอบสนองความต้องการด้านสวัสดิภาพของสัตว์ได้ การประเมินระดับความรุนแรงของปัญหาสวัสดิภาพสัตว์มักทำได้ยากมากจึงจำเป็นที่ต้องพิจารณาถึงระยะเวลาและจำนวนสัตว์ที่เกี่ยวข้องในการประเมินด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มประชากรขนาดใหญ่มีจำนวนสัตว์มากซึ่งพบได้ทั่วไปในการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
ระบบการประเมินสวัสดิภาพสัตว์ (WASs) สามารถนำไปประยุกต์ใช้และประเมินได้จากการที่สัตว์มีพฤติกรรมเบี่ยงเบนไปจากเกณฑ์ปกติ (Norm) หรือ "ระดับที่เหมาะสม ที่ยอมรับร่วมกัน (Reasonable levels) มากน้อยเพียงใด ซึ่งเกณฑ์ดังกล่าวนั้น ไม่จำเป็นต้องเป็นสิ่งที่มีความเป็นไปตามธรรมชาติของสัตว์เสมอไป การประเมินความเบี่ยงเบนไปจากเกณฑ์ปกติที่ยอมรับร่วมกันได้นั้นจำเป็นต้องอ้างอิงจากข้อมูลการศึกษาพื้นฐานของสัตว์ที่เลี้ยงในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมพึงพอใจ (ซึ่งจะต้องผ่านขั้นตอนการปรึกษาหารือกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลายฝ่ายและนักวิทยาศาสตร์ด้านสวัสดิภาพสัตว์)
เพื่อสร้างความมั่นใจในความครบถ้วนสมบูรณ์ ควรพิจารณาประเด็นสำคัญทั้งหมดเกี่ยวกับสวัสดิภาพสัตว์ (ดังที่ได้กล่าวนำไว้ในหน่วยการเรียนรู้ที่ 1) ทั้งนี้ กรอบการประเมินสวัสดิภาพสัตว์แบบบูรณาการทั่วไป (ภาพที่ 4.1 ด้านล่าง ซึ่งวาดขึ้นใหม่โดยอ้างอิงจาก Hubrecht & Kirkwood (Eds), 2010) จะสามารถช่วยในการคัดเลือกตัวชี้วัดสวัสดิภาพสัตว์ (WIs) ที่สำคัญสำหรับกระบวนการประเมินได้

ภาพที่ 4.1: กรอบการประเมินสวัสดิภาพสัตว์แบบบูรณาการ (โปรดทราบว่า รายการตัวชี้วัดสวัสดิภาพสัตว์ไม่ได้มีจำกัดอยู่เพียงรายการที่ระบุไว้ภายในกรอบนี้เท่านั้น) A conceptual diagram showing physical health, behaviour, environment and physiology factors linked together in a circle around the text "Integrated Welfare Assessment". On the left there are text examples of each type of factor Source: Adapted from Hubrecht, R., & Kirkwood, J. (Eds.) 2010 (The UFAW Handbook on the care and Management of Laboratory and other Research Animals).
