2.5 มาตรการดำเนินการแทรกแซง (การทำวัคซีนและการรักษา) และการฆ่า – ขั้นตอนสวัสดิภาพของสัตว์ที่สำคัญขั้นสุดท้าย
สำหรับวัตถุประสงค์เนื้อหาในหลักสูตรนี้ มาตรการดำเนินการ (Interventions) ถือว่าเป็นการปฏิบัติการโดยตรงต่อฝูงสัตว์ซึ่งโดยปกติมักเกี่ยวกับวิธีการใดๆในการจับหรือการต้อนบังคับ เพื่อจุดประสงค์ในการดูแลจัดการด้านสุขภาพ หรือเพื่อการฆ่าเมื่อสิ้นสุดระยะเวลาการเลี้ยง
มาตรการดำเนินการแทรกแซง (การทำวัคซีนและการรักษา)
แม้มาตรการดำเนินการต่าง ๆ จะเป็นส่วนสำคัญในการปกป้องสวัสดิภาพของสัตว์น้ำ แต่สวัสดิภาพของพวกมันในระหว่างที่มีการปฏิบัติเกี่ยวกับกระบวนการเหล่านี้ ก็จำเป็นต้องได้รับการเฝ้าระวังและคุ้มครองด้วยเช่นกันเพราะว่าตัวมาตรการเหล่านี้เองก็สามารถก่อให้เกิดความเสี่ยงและความเครียดได้อย่างมีนัยสำคัญ การใช้ยาปฏิชีวนะ การแช่ยาและการให้วัคซีน (มักจะต้องมีการจับสัตว์น้ำขึ้นพ้นน้ำ) การใช้ยาสลบ และการฉีดยา ซึ่งวิธีการเหล่านี้ล้วนก่อให้เกิดเครียดอย่างรุนแรงได้หากดำเนินการไม่ถูกต้อง นอกเหนือจากเรื่องการทำวัคซีนแล้ว สิ่งสำคัญที่ต้องตระหนักไว้คือ การปฏิบัติการเหล่านี้มักกระทำกับปลาที่กำลังเจ็บป่วยหรือมีสวัสดิภาพย่ำแย่อยู่ก่อนแล้ว (เช่น ปลาเป็นโรค) จึงส่งผลให้สัตว์ป่วยเหล่านี้มีความเสี่ยงที่จะเผชิญกับความเครียดเพิ่มเติมมากยิ่งขึ้น
วิดีโอต่อไปนี้แสดงการฉีดวัคซีนลูกปลาสวายระยะวัยรุ่น โดยมีโต๊ะสำหรับฉีดวัคซีนและปืนฉีดยาที่สามารถจ่ายวัคซีนให้แก่ปลาแต่ละตัวในปริมาณระดับไมโครโดสได้อย่างแม่นยำ ทั้งนี้ ลูกปลาดังกล่าวได้ถูกวางยาสลบก่อนเริ่มดำเนินกระบวนการดังกล่าว
วิดีโอนี้แสดงการฉีดวัคซีนลูกปลาสวายระยะวัยรุ่น ในขณะที่รับชมวิดีโอนี้ ให้คุณลองระบุความเสี่ยงต่อสวัสดิภาพสัตว์ ระบุวิธีการจัดการความเสี่ยงดังกล่าว และระบุขั้นตอนเพิ่มเติมที่คิดว่าสามารถดำเนินการได้ เพื่อให้มั่นใจถึงแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดด้านสวัสดิภาพสัตว์ หมายเหตู วิดีโอนี้ไม่มีเสียงบรรยาย (สามารถดาวน์โหลดเนื้อหาบรรยายวิดีโอรูปในรูปแบบข้อความได้ที่นี่)
วิดีโอต่อไปนี้แสดงกระบวนการฉีดวัคซีนแบบอัตโนมัติ ซึ่งถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรมการเพาะเลี้ยงปลาแซลมอน
หมายเหตุ: วิดีโอจากแหล่งภายนอกนี้นำมาใช้เพื่อประกอบการนำเสนอเท่านั้น ลิขสิทธิ์และการควบคุมดูแลทั้งหมดเป็นขององค์กรผู้ผลิตวิดีโอต้นฉบับโดยสิ้นเชิง
การฆ่า
ในมุมมองด้านสวัสดิภาพสัตว์ ปัจจัยที่สำคัญที่สุดประการหนึ่งในกระบวนการฆ่าคือวิธีการจัดการตัวสัตว์ระหว่างการขนย้ายและการต้อนไปยังจุดทำให้สัตว์สลบหรือหมดสติก่อนฆ่า ซึ่งประเด็นเหล่านี้ได้กล่าวถึงไปแล้วก่อนหน้านี้ ในหัวข้อ 'แนวทางปฏิบัติในการจัดการสัตว์' อย่างไรก็ตาม วิธีการในกระบวนการฆ่าที่ไม่เหมาะสมก็สามารถส่งผลกระทบบั่นทอนสวัสดิภาพสัตว์อย่างรุนแรงได้เช่นกัน โดยก่อให้เกิดความเจ็บปวด ความกลัว ความเครียด ความเหนื่อยล้าอ่อนเพลีย และความหิวโหยอย่างมาก ในหัวข้อนี้ จึงมุ่งเน้นไปที่วิธีการต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการทำให้สัตว์สลบและการฆ่าโดยเฉพาะ
ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสวัสดิภาพสัตว์ในขั้นตอนสำคัญนี้มีอยู่มากมายเช่นกัน โดยหลักการนั้น ควรทำให้สัตว์หมดสติ (สมองไม่สามารถประมวลผลการรับรู้ทางสัมผัสได้) และหมดความรู้สึก (ไม่สามารถรับรู้หรือตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นได้) ก่อน ซึ่งการกระทำให้สลบหรือหมดสติด้วยวิธีการแบบใดแบบหนึ่งเพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้สัตว์เกิดความเจ็บปวด ความกลัว หรือความทุกข์ทรมานที่อาจเกิดขึ้นต่อเนื่องยาวนานไปจนถึงช่วงเวลาที่สัตว์เสียชีวิต ทั้งนี้ การใช้ยาระงับประสาท (ยาสลบ) อาจจะช่วยลดความเครียดที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ดังกล่าวได้ ดังนั้น วิธีการที่นำมาใช้ในการทำให้สลบ ตลอดจนประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือเพื่อให้บรรลุเป้าหมายข้างต้นจึงเป็นประเด็นที่สำคัญยิ่งต่อสวัสดิภาพของสัตว์ รายละเอียดของวิธีการทำให้หมดสติต่างๆที่เกี่ยวข้องได้อธิบายไว้ด้านล่างนี้
|
วิธีการ ทำให้หมดสติ (stunning) |
ชนิดปลา |
ข้อดีด้านสวัสดิภาพ |
ข้อเสียด้านสวัสดิภาพ |
|
การช็อตด้วยไฟฟ้า |
ปลานิล ปลาดุก ปลาสวาย ปลาไน |
การช็อตด้วยไฟฟ้าทำให้ปลาหมดสติได้ทันที (แต่การทำให้หมดสติด้วยวิธีนี้ มีข้อมูลการใช้ในปลาสวายน้อยมาก) |
การทำให้หมดสติ ปลาสามารถฟื้นตัวได้ จึงจำเป็นต้องมีวิธีการช็อตด้วยไฟฟ้าช็อตที่มีประสิทธิภาพเพื่อหลีกเลี่ยงการผิดพลาดในการทำให้หมดสติ (สัตว์แต่ละชนิดมีความต้านทานแตกต่างกัน) ความแรงของสนามไฟฟ้าที่ไม่เพียงพออาจทำให้สัตว์เป็นอัมพาตแทนที่จะทำให้หมดสติ |
|
การทุบหัว (Percussive)
|
ปลานิล ปลาไน ปลาสวาย |
การทำให้หมดสติและการฆ่า สามารถทำให้ปลาหมดสติได้ทันที (วิธีการนี้ มีการใช้น้อยในปลาสวาย) |
การผิดพลาดในการทำให้หมดสติเนื่องจากความแตกต่างของขนาดและความแข็งแรง อาจทำให้ส่วนหัวของปลาเสียหายได้ |
|
การตอก/เจาะแกนกะโหลก (อิเคจิเมะ, Ikejime) |
ปลานิล ปลาไน ปลาสวาย ปลาไหล |
คาดว่าสมองถูกทำลายและหมดสติทันที |
คาดว่าสมองจะตายทันทีแต่ยังรอการยืนยันด้วยการตรวจคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEGs) ที่ถูกต้อง วิธีนี้เหมาะสมในบางชนิดสายพันธุ์ |
|
การใช้ CO2 |
ยังไม่มีข้อมูลการใช้ |
|
ปลาสายพันธุ์ชนิดต่างๆ จะแสดงพฤติกรรมการหลีกเลี่ยง/การตื่นตระหนกอย่างรุนแรง หลายประเทศไม่อนุญาติให้ใช้วิธีการนี้ |
วิธีการบางประการที่กล่าวถึงข้างต้นครอบคลุมทั้งกระบวนการทำให้สลบและกระบวนการฆ่า ส่วนลำดับถัดไปจะเป็นการสรุปภาพรวมเฉพาะของวิธีการฆ่าโดยไม่มีการทำให้หมดสติก่อน
|
วิธีการฆ่า |
ข้อดี |
ข้อเสีย |
|
การเชือดในน้ำหรือน้ำแข็ง |
ง่ายในการใช้งาน |
ถ้าหากใช้น้ำแข็ง ปลามีความเจ็บปวดทรมานเนื่องจากอุณหภูมิที่ลดลงอย่างรวดเร็ว ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นอาจทำให้เกิดภาวะขาดออกซิเจนและปลาไม่ได้หมดสติจากน้ำแข็ง |
|
การแช่ในน้ำเย็นที่มีน้ำแข็ง (Ice or ice/water slurry |
ง่ายในการใช้งาน คุณภาพผลิตภัณฑ์อาหารดี อาหารปลอดภัย |
ถ้าหากใช้น้ำแข็ง ปลามีความเจ็บปวดทรมานเนื่องจากอุณหภูมิที่ลดลงอย่างรวดเร็ว ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นอาทำให้เกิดภาวะขาดออกซิเจนและปลาไม่ได้หมดสติจากน้ำแข็ง |
|
การใช้เกลือหรือแอมโมเนีย |
ไม่มีการใช้ |
มีความเจ็บปวดทรมานอย่างเห็นได้ชัด และอาจต้องใช้เวลานานถึง 20 นาที หลายประเทศไม่อนุญาตให้ใช้วิธีนี้ |
|
จับขึ้นมาพ้นน้ำให้ขาดออกซิเจน |
ง่ายในการใช้งาน |
มีความเจ็บปวดทรมานอย่างเห็นได้ชัดและมีการหลบหนี/การพยายามหลบหนีมักทำให้ซากสัตว์เสียหาย |
สอดคล้องกับแนวปฏิบัติในการจัดการสัตว์อื่น ๆ ที่ได้กล่าวไปก่อนหน้านี้ และอาจกล่าวได้ว่าขั้นตอนนี้มีความสำคัญยิ่งกว่า นั่นคือ การฝึกอบรมพนักงานซึ่งถือว่ามีความจำเป็นอย่างยิ่งเพื่อให้มั่นใจว่ากระบวนการทำให้สลบและการฆ่าได้ถูกดำเนินการอย่างมีประสิทธิภาพ
วิดีโอต่อไปนี้แสดงตัวอย่างบางส่วนของการจับปลาและกุ้ง ซึ่งรวมถึงการใช้น้ำแข็งในกระบวนการดำเนินการ
วิดีโอนี้แสดงตัวอย่างการจับกุ้งจากบ่อเลี้ยงและการจับปลาจากกระชัง ให้คุณระบุความเสี่ยงต่อสวัสดิภาพสัตว์ วิธีการจัดการความเสี่ยงดังกล่าว และขั้นตอนเพิ่มเติมที่คิดว่าสามารถดำเนินการได้ เพื่อให้มั่นใจถึงแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดด้านสวัสดิภาพสัตว์ ทั้งนี้ วิดีโอนี้ไม่มีเสียงบรรยาย (สามารถดาวน์โหลดเนื้อหาบรรยายวิดีโอรูปแบบข้อความได้ที่นี่)
วิดีโอต่อไปนี้ จากบริษัท Regal Springs แสดงการประยุกต์ใช้ระบบการปล่อยกระแสไฟฟ้าในน้ำทำให้ปลานิลสลบ
หมายเหตุ: วิดีโอจากแหล่งภายนอกนี้นำมาใช้เพื่อประกอบการนำเสนอเท่านั้น ลิขสิทธิ์และการควบคุมดูแลทั้งหมดเป็นขององค์กรผู้ผลิตวิดีโอต้นฉบับโดยสิ้นเชิง
