Mynd i'r prif gynnwys

Ynghylch y cwrs am ddim hwn

Dewch yn fyfyriwr gyda’r Brifysgol Agored

Lawrlwytho'r cwrs hwn

Rhannu'r cwrs am ddim hwn

Oedraniaeth a gwahaniaethu ar sail oedran
Oedraniaeth a gwahaniaethu ar sail oedran

Dechrau'r cwrs am ddim hwn nawr. Crëwch gyfrif a mewngofnodwch. Ymrestrwch a chwblhewch y cwrs am ddatganaid o'ch cyfranogiad neu fathodyn digidol am ddim os ydynt ar gael.

1 Beth yw oedraniaeth a pham mae’n bwysig?

Mae oedraniaeth yn cyfeirio at stereoteipiau (sut rydym yn meddwl), rhagfarn (sut rydym yn teimlo) a gwahaniaethu (sut rydym yn gweithredu) wedi’i gyfeirio at bobl ar sail eu hoedran. (Sefydliad Iechyd y Byd, 2021).

Diagram yn cynnwys tri chylch mewn ffurf pyramid wedi’i gysylltu â’i gilydd gan linell. Mae’r cylch uchaf yn cynnwys y gair ‘Stereoteipiau’ mewn testun trwm ac mae’n rhoi’r diffiniad ‘Gwybyddol / sut rydym yn meddwl – Gwybodaeth, credoau, syniadau’. Mae’r cylch gwaelod ar y dde yn cynnwys y gair ‘Rhagfarn’ mewn testun trwm ac mae’n rhoi’r diffiniad ‘Affeithiol / sut rydym yn teimlo – Agweddau, barn’. Mae’r cylch chwith isaf yn cynnwys y gair ‘Gwahaniaethu’ mewn testun trwm ac mae’n rhoi’r diffiniad ‘Ymddygiad / sut rydym yn gweithredu – Trin pobl yn wahanol.’
Ffigur 1: Sut mae stereoteipiau, gwahaniaethu a rhagfarn yn cael eu diffinio ac yn gallu llywio ei gilydd.

Gall oedraniaeth fod yn sefydliadol, yn rhyngbersonol neu’n hunangyfeiriedig.

Oedraniaeth sefydliadol

Oedraniaeth mewn sefydliadau a’r strwythurau a’r systemau sy’n bodoli ynddynt, fel gweithleoedd neu’r cyfryngau.

Enghraifft: Systemau iechyd lle mae’n arferol i bobl hŷn gael llai o flaenoriaeth ar gyfer triniaethau penodol neu lle tybir bod symptomau yn ‘ddim ond heneiddio’.

Oedraniaeth ryngbersonol

Oedraniaeth yn ein perthnasoedd, sut rydym yn cysylltu neu’n ymdeimlo ag eraill.

Enghraifft: Gweithiwr gofal cymdeithasol yn siarad ag aelod o deulu rhywun hŷn yn hytrach na siarad â’r unigolyn eu hunain.

Oedraniaeth hunangyfeiriedig

Oedraniaeth o ran sut rydym yn cyfeirio pethau atom ni ein hunain, myfyrdod mewnol, y cyfeirir ato weithiau fel oedraniaeth fewnol.

Enghraifft: Rhywun hŷn yn bychanu symptomau neu’n oedi cyn ceisio gofal oherwydd eu bod yn credu nad yw’n ‘ddim ond henaint’.