2.5.2 Dyletswyddau penodol yng Nghymru
Mae Rheoliadau Deddf Cydraddoldeb 2010 (Dyletswyddau Statudol) (Cymru) 2011 yn set o ddyletswyddau penodol sy’n berthnasol i gyrff cyhoeddus yng Nghymru. Maent yn adeiladu ar Ddyletswydd Cydraddoldeb gyffredinol y Sector Cyhoeddus yn Neddf Cydraddoldeb 2010, ac yn amlinellu camau penodol y mae’n rhaid i gyrff cyhoeddus yng Nghymru eu cymryd i wella perfformiad y ddyletswydd gyffredinol.
Mae’n ceisio gwneud hyn drwy roi mwy o bwyslais ar y canlyniadau. Felly, nid yw cydymffurfio â’r dyletswyddau penodol yng Nghymru yn ymwneud â phrosesau a gweithdrefnau yn unig yn unol â Dyletswydd Cydraddoldeb y Sector Cyhoeddus yn gyffredinol – mae rheoliadau Cymru yn ychwanegu gofynion ar gyfer cynhyrchu canlyniadau cydraddoldeb cadarnhaol.
Mae’r dyletswyddau penodol yn gysylltiedig â’i gilydd ac yn ategu ei gilydd yn barhaus er mwyn rhoi gwybod i’r awdurdod rhestredig sut mae sicrhau canlyniadau cydraddoldeb gwell:
Amcanion Cydraddoldeb
Rhaid i gyrff cyhoeddus osod a chyhoeddi amcanion cydraddoldeb, sy’n nodau penodol, mesuradwy â’r nod o wella cydraddoldeb. Rhaid adolygu a chyhoeddi’r rhain o leiaf unwaith bob pedair blynedd.
Cynlluniau Cydraddoldeb Strategol
Rhaid i gyrff cyhoeddus gyhoeddi Cynllun Cydraddoldeb Strategol. Mae’r cynlluniau hyn yn dod â gwahanol elfennau o’r dyletswyddau penodol at ei gilydd i ddangos sut mae cyrff cyhoeddus yn bwriadu cyflawni eu hamcanion cydraddoldeb, gan gynnwys sut byddant yn mesur ac yn adrodd ar gynnydd. Gellir eu defnyddio fel cynllun gweithredu wedi’i amserlennu ar gyfer cyflawni’r dyletswyddau.
Tryloywder ac Atebolrwydd
Mae’r rheoliadau’n hybu tryloywder drwy ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus gyhoeddi eu hamcanion a’u cynlluniau, ac i adrodd ar eu cynnydd. Mae hyn yn golygu cyhoeddi adroddiadau blynyddol sy’n dangos cydymffurfiaeth â dyletswyddau penodol. Gall yr adroddiad blynyddol gynnwys gwybodaeth benodol am gyflogaeth; os na chaiff ei chynnwys, rhaid ei chyhoeddi ar wahân yn flynyddol. Mae’r rheoliadau hefyd yn hyrwyddo tryloywder drwy ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus gyhoeddi asesiadau effaith lle gwelir effaith sylweddol (neu effaith sylweddol debygol) ar eu gallu i gydymffurfio â’r ddyletswydd gyffredinol.
Asesiadau Effaith
Disgwylir i gyrff cyhoeddus asesu effaith eu polisïau a’u harferion ar wahanol grwpiau sydd â nodweddion gwarchodedig. Bydd yn rhaid i’r corff cyhoeddus ystyried sut mae polisïau ac arferion yn effeithio ar grwpiau sydd â nodweddion gwarchodedig gwahanol. Mae’n ofynnol i asesiadau ymgysylltu â phobl briodol a rhoi sylw dyledus i wybodaeth sydd gan yr awdurdod. Cyfeirir at asesiadau o’r fath weithiau fel Asesiadau o’r Effaith ar Gydraddoldeb. Fel uchod, mae’n ofynnol i gyrff cyhoeddus gyhoeddi asesiadau effaith lle gwelir effaith sylweddol (neu effaith sylweddol debygol) ar eu gallu i gydymffurfio â’r ddyletswydd gyffredinol.
Ymgysylltu â phobl briodol
Ar gyfer yr holl agweddau uchod, mae’r rheoliadau’n pwysleisio pwysigrwydd ymgysylltu â chymunedau amrywiol i ddeall eu hanghenion a llywio’r gwaith o ddatblygu polisïau a gwasanaethau. Mae’r Ddeddf yn disgrifio sut beth yw ymgysylltu effeithiol, gyda phobl sy’n rhannu nodweddion gwarchodedig ac eraill sydd â diddordeb.
Dylai ymgysylltu effeithiol fod:
- Â ffocws da ac wedi’i strwythuro’n dda
- Â digon o adnoddau ac yn hygyrch
- Yn ddylanwadol ac yn dryloyw
- Yn parchu cyfrinachedd
- Yn gymesur
Mae’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn gweithredu fel rheoleiddiwr Dyletswydd Cydraddoldeb y Sector Cyhoeddus yng Nghymru, gan fonitro cydymffurfiad a sicrhau bod camau’n cael eu cymryd i gefnogi cydraddoldeb. Ceir rhagor o ganllawiau ar wefan yr EHRC [Tip: daliwch Ctrl a chliciwch dolen i'w agor mewn tab newydd. (Cuddio tip)] , gan gynnwys Canllawiau technegol ynglŷn â Dyletswydd Cydraddoldeb y Sector Cyhoeddus yng Nghymru (Dogfen Word, 300 KB). Bydd y dolenni hyn ar gael hefyd yn yr adran adnoddau ar ddiwedd y cwrs.